Antalya'da Uygulanan Kahraman Fareler Projesi Arama Kurtarmada Yeni Bir Dönem Açıyor

Antalya'nın Muratpaşa Belediyesi, Belçika merkezli APOPO kuruluşu, GEA Arama Kurtarma Derneği ve Ankara Üniversitesi işbirliğiyle yürütülen "Kahraman Fareler Projesi", arama kurtarma çalışmalarında yeni bir dönemin kapısını aralamaktadır. Bu projeyle, yaklaşık 3 yıl süren eğitim süreçlerinden geçirilen Afrika keseli sıçanları, insan kokusunu ayırt etme yetenekleri sayesinde ulaşılması zor alanlarda hayati bir rol üstlenmesi amacıyla hazırlanmaktadır. Farelerin sırtına takılan GPS ve kamera sistemi, ekiplerin enkaz içindeki hareketleri anlık olarak takip etmelerine yardımcı olmaktadır.

Enkazda "göz" olacak

Sırtlarına yerleştirilen özel GPS ve kamera sistemi sayesinde ekipler, enkazın derinliği ve erişilmesi zor alanlar hakkında anlık ve detaylı bilgi alabilmektedir. Eğitim süreci boyunca fareler, çevresel faktörlere karşı duyarlılıklarının artırılmasının yanı sıra canlı insan kokusunu ayırt edebilecek seviyeye getirilmektedir. Bu sistemin, insanların ve mevcut teknolojinin erişmekte zorlandığı alanlarda önemli bir tamamlayıcı rol üstlenmesi beklenmektedir.

Mevcut yöntemleri tamamlayıcı bir unsur

Kahraman Fareler Programı Lideri Dr. Danielle Giangrasso, programın arama kurtarma alanında önemli bir ihtiyacı karşılama amacını taşıdığını belirtmektedir. Giangrasso, "Kahraman fareler, hayatta kalan insanları tespit edebilmek için eğitilmektedir. Canlıya yaklaştıklarında, üzerlerindeki sinyal verici sayesinde üs noktasına uyarı göndermektedirler" açıklamasında bulunmuştur.

Bu farelerin ikinci temel yeteneği, verilen komutla üs noktasına geri dönmesi olarak ifade edilmektedir. Giangrasso, bu özellik sayesinde arama sırasında kontrollü ve güvenli bir çalışma yürütülebileceğini vurgulamaktadır.

Eğitim sürecinde farelerin, çok erken yaşlardan itibaren kedi ve köpek kokularına maruz bırakıldığını aktaran Giangrasso, Türkiye'deki sokak hayvanlarıyla olumsuz bir etkileşim yaşanmadığını belirtmektedir.

Türkiye’de operasyonel kullanım hedefi

Kahraman farelerin 2015'te yapılan ön fizibilite ve kavram kanıtlama çalışmalarıyla ortaya çıktığını belirten Giangrasso, 2017'de GEA Arama Kurtarma ile kurulan işbirliğiyle projenin Türkiye boyutunun başladığını kaydetmiştir. Yakın zamanda Tanzanya'dan Türkiye'ye getirilen farelerin gerçekçi enkaz alanlarında eğitimlerine devam edildiği ifade edilmiştir. Operasyonel kullanım, araştırma sürecinin tamamlanması ve gerekli onayların alınmasının ardından mümkün olacaktır.

Uzun ömürlü ve dayanıklı tür

Giangrasso, standart farelere kıyasla daha iri ve uzun ömürlü olan dev Afrika keseli sıçanlarının tercih edildiğini belirtmektedir. Ortalama iki yıl yaşayan standart farelerin aksine, bu tür farelerin yaklaşık 10 yıl yaşayabildiği aktarılmaktadır. Güçlü yapıları sayesinde teknoloji destekli sırt çantalarını rahatlıkla taşıyabilen bu farelerin, arama kurtarma çalışmalarında insanlar, köpekler ve robotlarla birlikte tamamlayıcı bir unsur olarak görev alması hedeflenmektedir.

Hayat kurtaran küçük kahramanlar

6 Şubat Kahramanmaraş depreminin kendileri için bir dönüm noktası olduğunu vurgulayan Dr. Danielle Giangrasso, "O sabah, ekibimiz Tanzanya'da eğitim yapıyordu ve haberi o sabah aldık. Hayatını kaybedenleri ve sahada arama kurtarma çalışmalarını sürdüren tüm ekipleri anmak amacıyla saygı duruşunda bulunduk. Türk halkını düşündük, GEA Arama Kurtarma'yı ve ortaklarımızı hatırladık. Ne olursa olsun, bu süreçte herkesle birlikte dayanışma içinde olduğumuzu hissettik" şeklinde konuşmuştur.

"Enkazın içini analiz etme, kazazede varsa tespit etmemizi kolaylaştırıyor"

GEA Arama Kurtarma Derneği Antalya Temsilcisi Murat Beşparmak ise, "Enkazdaki küçük boşluklara girme özellikleri var ve dik yerlere de çıkıp inebiliyorlar. Çok çevik hayvanlar. Üzerlerinde de teknik ekipmanları olduğu için görüntü alabiliyoruz, konumunu takip edebiliyoruz ve karşılıklı ses iletişimi kurulabiliyor. Bunlar bizim işimize kolaylık katıyor. Enkazın içini analiz etme, kazazede varsa tespit etmemizi kolaylaştırıyor" açıklamasında bulunmuştur.