Washington'da ABD ve Rusya Arasında Nükleer Silah Kontrol Anlaşması Sona Erdi
ABD ve Rusya arasında 2010 yılında imzalanan nükleer silah kontrol anlaşması, bugün itibarıyla süresini doldurdu. Böylece iki ülkenin nükleer silahların sınırlanmasına yönelik düzenlemeleri kaldırıldı.
2010 yılında imzalanan "New START" adıyla bilinen Stratejik Saldırı Silahlarının Azaltılması Anlaşması'nın süresinin dolması, iki ülke arasındaki nükleer silah kontrol iş birliğini sona erdirdi. Bu gelişmeyle birlikte, ABD ve Rusya'nın stratejik nükleer cephaneliklerinin büyüklüğü üzerinde herhangi bir sınırlama kalmadı. Anlaşmanın sona ermesi, global güvenlik açısından kaygı verici bir durum olarak değerlendiriliyor.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres, bu durumun "uluslararası barış ve güvenlik için ciddi bir dönüm noktası" olduğunu ifade ederek, her iki ülkeye gecikmeden yeni bir müzakere sürecine başlamaları çağrısında bulundu. Guterres, hem ABD Başkanı Donald Trump’ın hem de Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin’in "kontrolsüz nükleer yayılmayı" durdurmak için ortak bir irade göstermelerinin önemine dikkat çekti.
New START Anlaşması, iki ülkenin nükleer silahlarının kontrolsüz bir şekilde birikmesini önlemek adına önemli bir mekanizma oluşturmuştu. Aynı zamanda, taraflar arasında şeffaflık sağlayarak birbirlerinin niyetlerini yanlış anlamalarını engellemeyi amaçlıyordu.
Yeni Anlaşma İhtiyacı
Rusya Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, mevcut şartlar altında New START Anlaşması'na taraf olan ülkelerin anlaşmanın temel hükümlerine bağlı olmadıkları belirtildi. Açıklamada, "Bu kapsamda taraflar, bir sonraki adımlarını serbestçe belirleyebilecektir" ifadesi yer aldı. Ayrıca, Rusya'nın ulusal güvenlik tehditlerine karşı askeri-teknik önlemler almaya hazır olduğu vurgulandı.
Gelecekte imzalanacak olası yeni silah kontrol anlaşmasının, Çin, Fransa ve İngiltere gibi ülkeleri de kapsaması gerektiği ifade ediliyor. ABD yönetimi, bu yeni anlaşmanın nükleer cephaneliğini artıran Çin'i de içermesi gerektiğini savunuyor. Rusya ise olası anlaşmaların Avrupa'nın nükleer güçleri olan Fransa ve İngiltere’yi de kapsaması gerektiğini belirtiyor.
Tarihsel Arka Plan
1991 yılında ABD ve Sovyetler Birliği tarafından imzalanan START Anlaşması, her iki tarafın da 6 binden fazla nükleer savaş başlığı konuşlandırmasını yasaklıyordu. New START Anlaşması ise 2010 yılında imzalanarak bu anlaşmanın yerini aldı. Dönemin liderleri Barack Obama ve Dmitry Medvedev tarafından imzalanan bu anlaşma, her iki tarafın da en fazla 700 füze ve bombardıman uçağı bulundurmasına izin veriyordu. Anlaşma başlangıçta 2021'de sona ermesi planlanmıştı ancak 5 yıl daha uzatılmıştı. Ancak Rusya, Şubat 2023’te anlaşmanın bazı yönlerinin uygulanmasında tatmin edici olmayan durumların bulunduğuna dikkat çekerek New START Anlaşması’nı askıya almıştı. Buna karşın, Rusya anlaşmanın geçerlilik süresinin sona ereceği Şubat 2026’ya kadar sınırlamalara bağlı kalacağını belirtmişti.