Yozgat Yenifakılı'da Kırgız Türkleri, Deri İşlemeciliğini Yaşatmaya Çalışıyor

Yozgat’ın Yenifakılı ilçesinde yaşayan Kırgız Türkleri, köklü geçmişleri olan deri işlemeciliğini yaşatmaya çalışıyor. Orta Asya kökenli Kırgız kültüründe deri ürünleri büyük bir öneme sahip. Göçebe yaşam tarzının bir parçası olan bu ürünler, dayanıklılıkları, sıcak tutma özellikleri ve uzun ömürlü olmalarından dolayı günlük yaşamda sıkça tercih ediliyor. Özellikle mesh ve çizme gibi ürünler, zorlu hava koşullarında ve ibadet sırasında tercih ediliyor. El emeğiyle üretilen bu ürünler, Kırgız topluluğu için kültürel bir miras niteliği taşıyor.

Ancak ustalar, bu mesleğin son temsilcileri olduklarını ve çırak bulamadıkları için sanatın yok olma tehlikesiyle karşı karşıya olduğunu vurguluyorlar. 70 yaşındaki Boncun Işık, mesleği kayınbabasından devraldığını ifade ederek, "70 yaşındayım. Bu mesleği ben kayınbabamdan aldım. Kayınbabam da yaşlandı, bıraktı bu mesleği. Şu anda ben yürütüyorum. El sanatı burada yok olmak üzere. Bizden de çırak çıkmadı. Kimseye bu işi yapmak istemiyor. Bu çok sabır isteyen bir iş. Elde dikiyoruz. Meshleri, üç dört gün civarında tamamlıyorum. Talep Kırgızlar’dan oluyor, bizim Kırgızlar alıyor. Kadın, erkek, namaz için iyi oluyor sıcak tutuyor ayağı" şeklinde konuştu.

Yıllardır deri işleyen bir diğer usta Mehdi Ömer ise, siparişlerin Türkiye’nin farklı illerine kadar ulaştığını belirtiyor. Mehdi Ömer, "Yaşım 70 bu mesleği 27 yıldır yapıyorum. El işi çorap, mesh, kırbaç, mont, kalpak, çizme, kemer. Bunları 50’ye yakın deri türünden yapıyorum. Kardeşlerim Erciş Ulu Pamir’den siparişler alıyor. İstanbul, Konya, Kayseri’ye satıyoruz. Meshlerin türleri ayrı ayrı. Kösele olanlar üç buçuk dört gün zamanımı alıyor. Onların üç dört bin liraya satıyorum. Çizmeler var, onları dört, dört buçuk günde yapıyorum. Mehmetçiklerimiz ve komutanlarımız için yapıyorum. Mont ve kalpakları bir ila beş gün arasında yapıyorum" dedi.

Ustalar, gençlerin mesleğe ilgi göstermediğinden yakınıyor. Sabır ve el emeği gerektiren deri işlemeciliğinin, çırak yetişmemesi nedeniyle birkaç yıl içinde tamamen kaybolmasından endişe ediliyor. Kırgız kültüründe önemli bir yer tutan deri işlemeciliği, sadece bir geçim kaynağı değil, aynı zamanda kimliğin ve geleneğin bir yansıması olarak görülüyor. Yenifakılı’daki ustalar, ata yadigarı bu sanatı yaşatabilmek için tüm zorluklara rağmen üretmeye devam ediyor.