Bursa'da BTÜ, Endüstriyel Arızaları Önceden Tespit Eden Yapay Zeka Geliştiriyor

Bursa Teknik Üniversitesi (BTÜ) bilim insanları, savunma sanayi, otomotiv ve robotik üretim hatları gibi kritik endüstriyel sistemlerde arıza tespitini önden bildiren yeni nesil bir yapay zeka teknolojisi üzerinde çalışıyor. Proje, BTÜ Mühendislik ve Doğa Bilimleri Fakültesi Bilgisayar Mühendisliği Bölümü Araştırma Görevlisi Talha Koruk’un yürütücülüğünde, Prof. Dr. Turgay Tugay Bilgin’in danışmanlığında gerçekleştiriliyor. "SPIKE-EDGE: Endüstriyel Sistemlerde İğnecikli Nöral Ağ Tabanlı Kestirimci Bakım" adlı proje, endüstriyel sistemlerdeki sensör verilerinin nöromorfik yapay zeka teknolojisi ile analizini sağlayarak, arızaların gerçekleşmeden önce tespit edilmesine olanak tanıyacak.

Talha Koruk, geleneksel yapay zeka sistemlerinin yüksek enerji tüketimi ve gecikme süreleri nedeniyle endüstriyel uygulamalarda sınırlı kaldığını belirtti. Endüstriyel üretimde plansız duruşların, global ölçekte büyük bütçe kayıplarına neden olduğunu vurgulayan Koruk, Türkiye'de bu oranının operasyonel maliyetlerin yüzde 15-25’ine tekabül ettiğini ifade etti. Projede, insan beyninin çalışma prensiplerinden ilham alınarak geliştirilmiş iğnecikli sinir ağları teknolojisi ile geleneksel sistemlere göre yüzde 70-80 daha az enerji tüketen ve 1 ms altında karar verebilen bir anomali tespit sistemi oluşturulması hedefleniyor. Böylece endüstriyel sistemlerdeki arızalar önceden tespit edilerek üretim kayıplarının önüne geçilecek.

Koruk, projenin yeşil enerji ve sürdürülebilirlik hedefleri ile uyumlu olduğunu da belirtti. Geliştirilen sistemin, makine başına ortalama 5 watt güç tüketimi ile çalışabileceğini vurgulayan Koruk, bu durumun geleneksel GPU tabanlı sistemlerin 40-60 watt enerji tüketimine kıyasla çok daha sürdürülebilir bir çözüm sunduğunu ifade etti. Özellikle enerji verimliliğinin kritik olduğu endüstriyel uygulamalarda bu teknoloji, hem karbon ayak izinin azalmasına hem de işletme maliyetlerinin önemli ölçüde düşmesine katkı sağlayacak.

Bu projede, endüstriyel sensör verileri (titreşim, akım, sıcaklık) iğnecikli (spike) alana dönüştürülerek, düşük güç tüketen nöromorfik hızlandırıcılar üzerinde gerçek zamanlı olarak işlenecek. Sistem, bulut bağlantısı olmadan yerinde (edge) çalışabilecek ve sınırlı sayıda veri ile yüksek doğruluk oranına ulaşabilecek. Elde edilecek sonuçların, gelecekte yapılacak daha kapsamlı bilimsel araştırmalara ve endüstriyel uygulamalara önemli bir altyapı oluşturması bekleniyor.

Bursa Teknik Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Naci Çağlar, dijital dönüşüm, yapay zeka ve sürdürülebilir sanayi konularını stratejik öncelik olarak gördüklerini belirtti. Rektör Çağlar, "Akademisyenlerimizin geliştirdiği bu proje, bilimsel bir çalışma olmanın ötesinde sanayimizin rekabet gücünü artıracak somut bir teknolojik çözümdür. Enerji verimliliği yüksek, çevreci ve akıllı sistemler geliştirmek, Türkiye’nin Endüstri 5.0 vizyonu açısından büyük önem taşıyor. BTÜ olarak üretim süreçlerini daha güvenli, verimli ve sürdürülebilir hale getirecek çalışmaları desteklemeye devam edeceğiz." diyerek projenin önemini vurguladı.