Ankara'da AYM Başkanı Kadir Özkaya, AİHM kararlarının icrasına dair önemli bilgiler paylaştı.

Anayasa Mahkemesi (AYM) Başkanı Kadir Özkaya, 2025 Yılı Değerlendirme Toplantısı sonrasında medya temsilcilerine önemli açıklamalarda bulundu. Özkaya, AYM ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararlarının uygulanmasına dair soruları yanıtlayarak, Anayasa'nın 153. maddesi çerçevesinde kararların bağlayıcılığının açık olduğunu ifade etti. Henüz icra süreci tamamlanmayan 83 karar bulunduğunu belirten Özkaya, bu kararların büyük kısmında sürecin devam ettiğini, bazı durumlarda ise teknik sebeplerle gecikmeler yaşandığını aktardı. Özkaya, "Kanaatimce ortada sistemsel bir sorun yok. Yorum farklılıkları devreye girebiliyor ancak kurallar bağlamında bir eksiklik görmüyorum" dedi.

Bireysel başvurulara ilişkin de değerlendirmelerde bulunan Özkaya, AYM’nin yalnızca anayasal teması olan temel haklara dair konuları incelediğini belirtti. Kanun yolu şikâyeti niteliğindeki birçok başvurunun esasa girmeden reddedildiğini vurguladı.

Halkların Demokratik Partisi (HDP) hakkında açılan kapatma davasına ilişkin soruya yanıt veren Özkaya, dosyanın kapsamının oldukça geniş olduğunu ifade etti. 520 kişi hakkında 4 bin eylemin dava gerekçesi olarak kullanıldığını, 451 kişi hakkında siyasi yasak talep edildiğini söyledi. Özkaya, 840 sayfalık iddianame, 60 klasör ek ve yaklaşık 200 GB dijital materyal bulunduğunu belirtti. Dosyada 4 raportörün görevlendirildiğini belirten Özkaya, "Teknik anlamda dosyada sona gelindiğini söyleyebiliriz. Yani tamamlanma sürecine yaklaşılmış durumda. Anayasa Mahkemesi tarafından esas incelemesine başlanmasına gelme durumundayız. Değerlendirme yapılması uzun sürmeyecektir" dedi.

Yargıtay 3. Ceza Dairesi’nin AYM üyeleri hakkında yaptığı suç duyurusuna ilişkin Özkaya, "Anayasa Mahkemesi tarafından herhangi bir sözlü ya da fiili eylemde bulunulmadı. Süreç de zaten devam etmedi. Yani sadece o kararın alınmasıyla kaldı, sonrasında başka bir gelişme olmadı" açıklamalarında bulundu.

Can Atalay hakkında verilen üç ayrı AYM kararına da değinen Özkaya, "Anayasa Mahkemesi'nin Can Atalay ile ilgili vermiş olduğu üç kararı bulunmaktadır. Bu kararlarda yargısal görüşümüzü ifade ettik. Can Atalay’ın milletvekili olarak yargılanmasının özel usule tabi olduğunun ve Anayasa Mahkemesi’nin Anayasa’nın 14 ve 83. maddeleri çerçevesinde milletvekili sıfatı devam ettiği sürece yargılamanın durması gerektiğinin ifade edildiği iki kararın altında imzam var" dedi. Üçüncü kararın ise karar verilmesine yer olmadığı şeklinde olduğunu belirtti. Özkaya, bu kararın teknik sebeplerle alındığını ifade etti.

Selahattin Demirtaş hakkında AİHM’in verdiği ihlal kararına dair ise Özkaya, AYM’nin AİHM kararlarının gereğinin yerine getirilip getirilmediğini bireysel başvuru kapsamında incelediğini ancak AİHM kararlarının icrasını temin etme yetkisinin bulunmadığını açıkladı. AYM’nin geçmişte kullandığı yürürlüğün durdurulması yetkisine dair de bilgi veren Özkaya, Anayasa ve ilgili kanunlarda bu konuda açık bir hüküm bulunmadığını, geçmişte içtihat yoluyla uygulandığını ifade etti. 2014’ten bu yana yürürlüğün durdurulması kararı verilmediğini belirten Özkaya, bunun müessesenin tamamen terk edildiği anlamına gelmediğini ifade etti.

Yapay zekâ ile ilgili de bilgi veren Özkaya, 2026 yılının Eylül ayı itibarıyla sistemin hayata geçirilmesinin hedeflendiğini açıkladı. İlk aşamada bireysel başvuru formlarının okunması, özetlenmesi ve kategorize edilmesinde yapay zekâdan yararlanılacağını belirten Özkaya, bu süreçte üretilen çıktılara hukuki değer atfedilmeyeceğini vurguladı. Yapay zekânın yalnızca ilk inceleme aşamasında kullanılacağını kaydeden Özkaya, "Bütün bu uygulamalar dosyaların ilk inceleme aşamasında devrede olacak. Dosyanın esasının inceleme aşamasında, yani dosyada ihlal var mı yok mu gibi hukuki değerlendirme gerektiren durumlarda yapay zekânın devrede olması gibi bir husus şu an itibarıyla söz konusu olmayacak" dedi.