Trabzon'da Kentsel Dönüşüm Projesi Kapsamında Roma Dönemine Ait Su Kanalı Keşfedildi

Trabzon’un Çömlekçi Mahallesi’nde gerçekleştirilen kentsel dönüşüm projesi kapsamında, Roma dönemine ait olduğu düşünülen yaklaşık 300-400 metre uzunluğunda bir su kanalı keşfedildi. Olayın ardından, yer altındaki kanalda gaz bulunma ihtimaline karşı AFAD ekipleriyle birlikte ölçümler yapıldı. Gerekli izinlerin alınmasının ardından Trabzon Müze Müdürlüğü ve Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) akademisyenlerinden oluşan bir ekip, su kanalında detaylı incelemelerde bulundu.

Kanal, yüzeyden yaklaşık 1,5-2 metre derinlikte, Arafilboyu sapağından başlayarak sahil yoluna kadar uzanıyor. Yapının genişliği 2 metre, yüksekliği ise 2 metre olarak tespit edilirken, ortasında 1,20 metre genişliğinde bir su kanalı ve yanlarında 50-60 santimetre genişliğinde yürüyüş alanları olduğu belirlendi. Su kanalı, Osmanlı ve erken Cumhuriyet döneminde yan duvarlarda ilave delikler açılarak kanalizasyon amacıyla kullanıldığı ve günümüzde de atık suyun bu kanaldan aktığı tespit edildi.

Uzmanlar, Türkiye’de benzer yapıların yalnızca iki noktada bulunduğunu, bunlardan birinin Smyrna Antik Kenti sınırlarında, diğerinin ise İstanbul’da yer aldığını aktardı. Çömlekçi’de ortaya çıkarılan su kanalının yapısal özellikleri bakımından Türkiye’de başka bir örneğinin bulunmadığı ifade edildi.

Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mehmet Yavuz, "Müze Müdürlüğü’ne Çömlekçi’de bir yapı kalıntısı bulunduğuna dair bilgi ulaştı. Yer altı kanalı olması nedeniyle içeride zehirli gaz bulunma ihtimali değerlendirildi. AFAD’ın desteğiyle ölçüm yapıldıktan sonra gerekli izinler alındı" dedi.

Yavuz, su kanalının uzunluğunun yaklaşık 300-400 metre olduğunu belirterek, "Yer altı su kanalı, Çömlekçi Kentsel Dönüşüm sahasında ortaya çıktı. Arafil Boyu sapağından başlıyor ve sahil yoluna kadar uzanıyor. İşçiliği ve yapısal özellikleri, erken Roma dönemine, Traianus ve Hadrianus dönemlerine işaret ediyor" diye ekledi.

Yavuz, su kanalının Roma dönemine özgü tonoz bir yapıya sahip olduğunu vurgulayarak, "Yan duvarlarda kısmen düzgün kesme taş, kısmen kırma taş kullanılmış. Üst örtüsü düzgün kesme taş malzemeden oluşuyor. Kanal, 300-400 metre boyunca aynı doğrultuda ilerlemiyor ve kırık hatlar içeriyor. Şu anda tamamen atık su amacıyla kullanılıyor. İlk yapıldığında içme suyu amacıyla inşa edildiğini düşünüyoruz. Önemli olan, bu kanalın neden yapıldığı ve suyun nereye taşıdığıdır" şeklinde konuştu.

Yavuz, "Kanalın çevresinde temizlik ve kazı yapılması, bağlantı yapılarının ortaya çıkarılması gerekiyor" diyerek, bu kanalın Türkiye’de benzer iki örneği bulunduğunu belirtti. Birinin Smyrna Antik Kenti sınırlarında, diğerinin ise 4. yüzyıla tarihlenen İstanbul’da olduğunu aktardı. Tespit edilen kanalın Türkiye’de başka bir örneği bulunmadığını vurguladı. Bu nitelikli yapının daha fazla korunması ve arkeolojik eser olarak tescil edilmesi gerektiğini düşündüklerini ifade etti.