Antalya Akseki'de Toros Kardeleni İçin Üretim ve İhracat Uygulamaları Sürüyor

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından uygulanan yeni düzenlemeye göre, kardelen üretimi gerçekleştirmek isteyen ihracatçı firmalar için özel üretim alanları oluşturuluyor. Bu alanlarda yapılan üretim, bakanlık bünyesindeki ziraat mühendisleri tarafından denetleniyor. Uygulama kapsamında, üreticilere yıllık söküm ve ihracat kotası veriliyor. Üreticiler yalnızca kendi üretim parsellerinden ve belirlenen kota miktarı kadar söküm gerçekleştirebiliyor. Söküm işlemleri de yine bakanlık görevlisi ziraat mühendisleri tarafından denetlenmekte.

Yetkililer, bu kontrollü üretim modelinin amaçlarından birinin Toros kardeleninin doğal popülasyonlarını korumak olduğunu belirtiyor. Ayrıca, bu model ile üreticilerin yasal ve sürdürülebilir bir şekilde ihracat yapması hedefleniyor. Baharın müjdecisi olarak bilinen ve endemik türler arasında yer alan kardelenler, nergisgiller familyasına ait olup, bilimsel adı "Galanthus" olarak geçmektedir. Toroslar’da yetişen Galanthus elwesii türü, Avrupa pazarlarında en çok talep gören kardelen türleri arasında yer almakta. Süs bitkisi olarak da kullanılan kardelen soğanı, kozmetik sanayisinin yanı sıra tıp alanında bazı ilaçların üretiminde de kullanılıyor.

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan "Doğal Çiçek Soğanlarının 2026 Yılı İhracat Listesi Hakkında Tebliğ" çerçevesinde, 7 milyon adet Toros kardeleni (Galanthus elwesii) soğanının üretim parsellerinden sökülerek Avrupa ülkelerine ihraç edilmesine izin verildi. 12 Aralık 2025 tarihli ve 33105 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan tebliğ, 1 Ocak 2026 itibarıyla yürürlüğe girmiştir. Tebliğe göre, üretim parsellerinde yetiştirilen bu 7 milyon adet soğan, ihracat için kullanılabilir hale gelecek.

Bakanlık tarafından yayımlanan yeni düzenlemeye göre, doğadan toplanan birçok bitki türünün ihracatı yasaklandı. Özellikle doğadan sökülen soğan, yoğurt çiçeği, çiğdem, ters lale, zambak gibi türlerin ihracatına izin verilmeyecek. Ayrıca, bazı siklamen çeşitleri ile Toros ve Karadeniz kardeleni gibi türler için kota uygulaması getirildi. Tebliğde, popülasyon durumu ve münavebe esaslarına göre belirlenen yer ve türlerde söküm yapılamayacağı vurgulandı. Galanthus elwesii başta olmak üzere bazı türlerin doğadan toplanması da yasaklandı.

Antalya’nın Akseki ilçesinde kardelen soğanı ihracatı yapan Mehmet Oğuz, "Torosların gelinliği" olarak bilinen kardelenlerin Avrupa’da ilaç ve kozmetik sanayisinde kullanıldığını belirtti. Oğuz, firmalarının 2015 yılında Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan izin aldığını ifade ederek, 2016 yılından itibaren kendilerine ait tarım arazilerinde damızlık parseller oluşturmaya başladıklarını ve her yıl üretim alanlarını genişlettiklerini söyledi.

Oğuz, "Bakanlıktan aldığımız yetkiyle Akdeniz Bölgesi’ne has endemik tür olan Toros kardeleninin üretimini kendi arazilerimizde gerçekleştiriyoruz. Üretim parsellerinden elde edilen soğanlar, belirlenen kota dahilinde Avrupa ülkelerine ihraç ediliyor" dedi. 2016 yılında Akseki’nin Çimi Mahallesi’nde üretime başladıklarını anlatan Oğuz, Tarım ve Orman Bakanlığının kontrolünde ilk etapta 250 kilogram kardelen tohumu ektiklerini belirtti. Oğuz, "Bugüne kadar yaklaşık 2 milyon 500 bin tohumdan anaçlıktan alıp elde ettiğimiz 600 binin üzerinde büyük boy ürün elde ettik. Bu ürünlerin elek altılarını ise Bakanlığın bize vermiş olduğu yetkiyle doğaya tekrar bıraktık ve doğal üretimin devamı için ekimini gerçekleştirdik. 2016 yılından bu yana düzenli olarak ekim yapıyoruz" diye konuştu.

Oğuz, kardelenlerin hem tohumdan hem de kökten çoğaldığını belirtirken, "2 milyon 500 bin tohumu yaklaşık 600 bin adet yumru soğandan elde ettik. Kardelenler sadece kökten yavru vermiyor. Çiçekler döküldükten sonra oluşan kozalakta 50 ile 100 arasında tohum oluşuyor. Alttaki yumrular ise büyüklüğüne göre 8 ile 20 arasında yavru veriyor. Buradaki amacımız doğanın talan edilmemesi ve türün doğada devamlılığının sağlanmasıdır" ifadelerini kullandı.

Doğada kendiliğinden yetişen Toros kardeleninin belirlenen kotanın üzerinde toplanması ve neslinin tehlikeye girmesi nedeniyle Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geçtiğimiz yıl Akseki bölgesinde doğadan sökümün 5 yıl süreyle yasaklandığı belirtildi. Tebliğde ayrıca, doğadan izinsiz ve kaçak toplama yapan kişi veya kuruluşlar hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu hükümleri uyarınca işlem yapılacağı kaydedildi. İhracat aşamasında gerçeğe aykırı beyanda bulunanlar hakkında ise 5553 sayılı Tohumculuk Kanunu ile 5607 sayılı Kaçakçılıkla Mücadele Kanunu kapsamında yasal işlem yapılacağı ifade edildi. Biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilir ihracatın sağlanması amacıyla üretim parselleri modelinin yaygınlaştırılması hedefleniyor.