İstanbul'da Mustafa Rakım Efendi İçin Özel Sergi Açıldı

Mustafa Rakım Efendi, 19. yüzyılın en önde gelen hattatlarından biri olarak kabul edilmektedir. Vefatının 200. yılı şerefine, İstanbul'daki Süleymaniye Külliyesi'nde yer alan TÜYEK Sergi Salonu'nda özel bir sergi düzenlendi. Bu sergide, Türk ve İslam Eserleri Müzesi koleksiyonundaki, sanatçının kendisi tarafından hazırlanan iğneli yazı kalıpları ilk kez bir araya getirildi. Bu kalıplar, cami, türbe ve çeşitli mimari yapılar için hazırlanan eserlerden oluşmakta olup, hat sanatının mimariyle olan ilişkisini gözler önüne sermektedir. Sergide ayrıca, bu yazı kalıplarının günümüzdeki kitabelerle birlikte fotoğrafları da sergilenerek, hazırlık aşamasından uygulamaya kadar geçen süreç ziyaretçilere sunuluyor.

Sergide yer alan eserler arasında, Nakşidil Valide Sultan Türbesi’ndeki çeşme kitabesi, Nusretiye Camii için hazırlanan yazılar ve İsmail Zühdi Efendi’nin mezar kitabesine ait kalıplar da bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, farklı yapılarda kullanılan tuğra kalıpları ile henüz tespit edilemeyen bazı kitabeler de sergilenmektedir. Sergide dikkat çekici sürpriz eserler de yer alıyor. Hezarfen Necmeddin Okyay’ın Mustafa Rakım Efendi için yazdığı mersiye, hattat Macit Ayral tarafından yazılmış, tezhibi ise Süheyl Ünver tarafından gerçekleştirilmiştir. Bu eserlerin fotoğrafları da sergide ziyaretçilerin beğenisine sunulmaktadır. Toplumun hat sanatındaki yerini derinlemesine incelemek isteyenler için sergi, önemli bir kaynak niteliği taşımaktadır.

Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanı Coşkun Yılmaz, "Mustafa Rakım Efendi, özellikle celî sülüste hat tarihimizin en önemli isimlerinden birisidir. Sultan 3. Selim döneminde ve Sultan 2. Mahmud döneminde aktif olan, aynı zamanda Sultan 2. Mahmud’un hat hocalığını yapan bir isimdir. Bu yıl onun vefatının 200. yılı. Onun anılmaması büyük bir eksiklik olurdu. Yazı tarihimiz açısından çok önemli bir zirve. Araştırmalarımız neticesinde onun 'Hilye-i Saadet'i gibi şaheser bir eseri tıpkıbasımını yapacağız. Bu yazı kalıpları, mimari eserlerin taşları üzerine nakşedilmeden önce yazılması anlamına geliyor. Dolayısıyla bu sergi, son derece orijinal bir çalışma" şeklinde konuştu.

Yılmaz, daha önceki dönemlerden günümüze ulaşan yazı kalıplarının olmadığını vurgularken, "Bu sergide yer alan yazı kalıpları, elimizdeki ilk veya en eski tarihli yazı kalıplarıdır. Mustafa Rakım Efendi’nin hat tarihindeki büyüklüğü ve bu kalıpların belgesel değeri önemlidir. Sergi, hem hat tarihimiz açısından hem de mimari sanat-hat ilişkisi açısından çok önemlidir. Bir ay süreyle sergimizi açık tutacağız ve tüm vatandaşlarımızı bekliyoruz" ifadelerini kullandı.

Hattat Mehmet Özçay, sergide en çok dikkat çeken eserleri arasında Nakşidil Valide Sultan Türbesi’nin kapısına yazılan 'Çapraz Müsennâ' ve Nusretiye Camii’nin yazı kalıbının orijinalinin bulunduğunu belirtti. "Mustafa Rakım Efendi ne yapsa muhteşem; buradakiler de ayrı bir değer taşıyor" dedi.

Özçay, ayrıca, "Mustafa Rakım Efendi’nin celî yazı kalıpları, bizim hat sanatımızın önemli kilometre taşlarından biridir. Celî yazı, mimaride kullanılan büyük hacimli yazılardır. Bu kalıplar, İstanbul'daki camilerde kullanılan yazıların orijinal kalıplarıdır. Ne yazık ki, Rakım öncesindeki kalıplara rastlamıyoruz. Bu nedenle Rakım’ın kalıpları korunmuş ve günümüze kadar ulaşmıştır" şeklinde konuştu. Özçay, "Mustafa Rakım Efendi’nin hat sanatı tarihindeki yeri, celî sülüs ve tuğra hattında yapılan tasnif ile belirlenebilir. Bu nedenle sergiyi görmek ve bu değerli sanatçıyı tanımak için herkesi davet ediyorum" ifadelerini ekledi.