Manisa Turgutlu'da 59 Yaşındaki Usta Geleneksel Efe Çizmesi Üretiyor

Turgutlu'daki atölyesinde ayakkabı ustası Suat İlbey, ustasından öğrendiği geleneksel yöntemleri uygulayarak deriyi şekillendirerek körüklü efe çizmeleri üretmeye devam ediyor. Sipariş üzerine çalışan İlbey’in ürettiği çizmeler, özellikle folklor ekipleri, Yörük Türkmen dernekleri ve devecilikle uğraşan kişiler tarafından yoğun ilgi görüyor.

İlbey, yaklaşık 15 yıldır körüklü efe çizmeleri yaptığını belirterek, Türkiye'de bu mesleği icra eden ustaların sayısının giderek azaldığını vurguladı.

Kültürü Yaşatma Çabası

İlbey, “Yörük kültürünün ve Efe kültürünün önemli bir parçası olan körüklü çizmeleri üreterek, bu mesleği yaşatmaya çalışıyoruz. Kültür Bakanlığı'nın bize destek vermesini talep ediyoruz. Bu geleneksel kültürü sürdürmeye çalışıyoruz. Çizmelerin yapımında hakiki anilin dana derisi kullanıyoruz. İç kısımda ise özel bir deri olan sahtiyan kullanılıyor. Alt kısmında gerçek kösele yer alıyor. Köselenin dayanıklılığını artırmak için yağmur ve nemden koruyacak bir pençelik ekliyoruz. Bu pençelik, yürürken kaymayı da engelliyor. Yörük ve deveci kültürümüze katkı sağlamaya, yaşatmaya çabalıyoruz. Ancak artık çırak bulmakta zorlanıyoruz. Eskiden atölyelerimizde çok sayıda çırak olurdu, ancak şu anda bu durum değişti. Kendi çocuklarımıza bu sanatı öğretmeye çalışıyoruz.” dedi.

Yüz Yıllık Kalıplar

İlbey, körüklü çizmelerin yapımında kullandıkları 'gamba' adlı kalıpların yaklaşık 100 yıllık olduğunu belirtti. Bu kalıplar, çizmelerin yapım aşamasında kritik bir öneme sahiptir. Olmadan çizmeleri üretmek mümkün değildir. Kalıplar, çizmelerin içerisine yerleştirilerek kırılmaya hazır hale getiriliyor. Sonraki aşamada çizmeye boru şekli veriliyor ve tekrar elde körüklü hale getiriliyor. Çizmelerin düz kısmını el işçiliğiyle kırma işlemi yapılarak oluşturuluyor. Çeşitli kırma teknikleri mevcut, ancak İlbey, özellikle baklava şeklinde kırma yapmayı tercih ediyor. Bu yöntemle üretilen körüklü çizmeler, Yörük kültürünü yaşatmak için sıklıkla kullanılıyor. Ayrıca, bu çizmeler, efelerin geleneksel kostümlerinin önemli bir parçasını oluşturuyor. Yörüklerin giydiği elbiseler ve diğer aksesuarlarla uyumlu olan bu çizmeler, halk oyunları oynayan gençler ve deveci kardeşler tarafından da kullanılmaktadır. Ancak, üreticilerin sayısının hızla azaldığını ifade eden İlbey, Türkiye genelinde bu işi yapan sadece 3-4 usta kaldığını belirtti. Çırak yetiştirmekte zorlandıklarını da ekledi.