Düzce'de Kemençe Ustası İbrahim Güngen, El Yapımı Kemençeleriyle Geleneksel Müziği Yaşatıyor
Düzce’de yaşayan kemençe ustası İbrahim Güngen, çocuk yaşlarda başladığı kemençe çalma tutkusunu, zamanla yapım aşamasına taşıyarak geleneksel müziği yaşatmaya çalışıyor. Fabrikasyon üretime karşı el işçiliği ile ürettiği kemençelerle, Karadeniz’in kültürel mirasını koruma çabası içinde.
Karadeniz kültürünün önemli bir sembolü olan kemençeyi hem çalan hem de üreten 57 yaşındaki İbrahim Güngen, ilkokul yıllarında düğünlerde tanıdığı bir ustadan etkilenerek müzik serüvenine adım attı. Bugün, ağaca şekil vererek çıkardığı tınılarla hem yurt içinden hem de yurt dışından gelen siparişleri karşılamaya çalışıyor. Güngen, makineleşmenin enstrümanın ruhunu zedelediğini savunarak, el yapımı kemençelerin önemine dikkat çekiyor.
Güngen, kemençeye olan ilgisinin Karadeniz kültürünün bir yansıması olduğunu belirtiyor. "Köylerde düğünlerde çalan bir ağabeyimiz vardı. Onu dinledikçe merakım arttı. Babama kemençe istediğimi söyledim ve o da beni kırmadı, bir kemençe yaptırdı. Böylece bu yolculuğum başladı" diyor. Kendi çabalarıyla ve ustaları izleyerek çalmayı öğrendiğini ifade eden Güngen, zamanla bozulan kemençelerini tamir ettirmek için ustaların yanına gidip gelirken, işin mutfağına da ilgi duymaya başladığını aktarıyor. "Onları izledim ve ‘Ben de yapabilirim’ dedim. Kolay olmadı. Çok ağaç israf ettim ama yapa yapa öğrendim" diye ekliyor.
Bugün sadece kemençe yaparak geçimini sağlayan Güngen, el yapımı enstrümanların fabrikasyon ürünlerden tamamen farklı olduğunu vurgulayarak şunları kaydediyor: "Fabrikada bir kemençe bir saatte yapılıyor. Ben ise el işçiliğiyle 3-5 günde, bazen bir haftada yapıyorum. El emeğini kemençeye yansıtıyorum. Makine aynı işçiliği veremez. Fabrikasyon kemençeler genellikle öğrenci enstrümanı ya da dekoratif amaçlı tercih ediliyor. Profesyoneller için el yapımı kemençe vazgeçilmezdir."
İyi bir kemençenin ardıç, dut veya yabani fındık ağacından yapıldığını belirten Güngen, ağacın kurutulma sürecinin kritik olduğuna dikkat çekiyor. "Ağaçları yaklaşık bir yıl kurutuyoruz. Kuru ağaç olmazsa olmazımız. Ayrıca kemençe yapacak ustanın müzikten anlaması şart. Akort ayarı ve ses tonunun doğru verilmesi enstrümanın kalitesini belirler" değerlendirmesinde bulunuyor.
Kemençenin Karadeniz denildiğinde akla gelen ilk unsur olduğunu söyleyen Güngen, sipariş üzerine ürettiği amatör kemençeleri 12-13 bin, profesyonel kemençeleri ise 17-18 bin lira bandında satışa sunduğunu sözlerine ekliyor.