Çanakkale'de Propaganda Savaşları: İngilizler Türk Askerlerine Mesaj Gönderdi
Çanakkale Kara Savaşları sırasında Türk ve İngiliz askerleri arasında propaganda savaşı yapıldı. İngilizler, Türk askerlerine düşmanlarının Almanlar olduğunu belirten broşürler atarak teslim olmalarını istedi.
111 yıl önce gerçekleşen Çanakkale Kara Savaşları, dünya savaş tarihine "Son centilmenler savaşı" olarak geçmiştir. İki taraf arasında silahlı mücadelenin yanı sıra, propaganda savaşları da yaşanmıştır. Bu dönemde Türkçe ve İngilizce metinlerin yer aldığı sayısız propaganda broşürü, Gelibolu Yarımadası'ndaki siperlere hem uçaklardan hem de gönüllü askerler tarafından atılmıştır. Askerler, silahların namlusundayken aynı zamanda bu broşürlerle de karşılaşmışlardır.
İngilizler, Türk askerlerine ele geçirdikleri esirlere iyi muamele yaptıklarını ve onların durumlarının iyi olduğunu ifade eden broşürler atmışlardır. Bu broşürlerde, aslında düşmanlarının Türkler değil, Almanlar olduğu vurgusu yapılmıştır. Broşürlerde, "Bizim düşmanımız sizler değilsiniz. Düşmanımız Almanlar. Halifeliğe ve padişaha saygı duyuyoruz. Sadece düşmanımız olan Almanlarla yan yana bulunmamanız gerekiyor. Gelin Türkler, bize teslim olun ya da Almanlarla iş birliği yapmayı bırakın" ifadeleri yer almıştır.
Çanakkale Kara Harbi’nin 25 Nisan 1915 tarihinde başladığını belirten ÇOMÜ İnsani ve Toplum Bilimleri Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Barış Borlat, savaşın başlangıcında kıyı hattının tutulamadığını ve taraflar arasındaki muharebe mevzi harbine dönüşmeye başladığını ifade etmiştir. 25 Nisan gününde başlayan Arıburnu bölgesindeki siperler arasındaki mesafe neredeyse 4-5 metreye kadar düşmüştür. Bu durum, tarafların birbirlerine el bombası atmasını ve lağım açarak üstünlük sağlamaya çalışmasını da beraberinde getirmiştir. Savaşın ilerleyen dönemlerinde mevzi harbi, bölgedeki kanlı savaşların başlangıcını oluşturmuştur.
Doç. Dr. Barış Borlat, kara muharebeleri sırasında tarafların mücadeleyi sadece fiziksel değil, psikolojik anlamda da sağlaması gerektiğini vurgulamıştır. İngilizlerin, Türk tarafına propaganda amacıyla çeşitli yöntemler denediklerini ifade etmiştir. Uçaklar için özel kağıtlar hazırlanmış, bu kağıtlara Osmanlıca mesajlar yazılmıştır. Bu mesajlar uçaklarla Türk hatlarına atılmış ve askerlerin bunları okuyarak etkilenmesi beklenmiştir. Anzak askerleri de benzer şekilde Türk siperlerine mesajlar atmışlardır. Bu mesajlarda, "Bizim düşmanımız sizler değilsiniz. Düşmanımız Almanlardır. Halifeliğe ve padişaha saygı duyuyoruz. Gelin Türkler, bize teslim olun ya da Almanlarla iş birliği yapmayı bırakın" ifadeleri yer almıştır. Türk tarafı da benzer bir usulle propaganda amaçlı kartlar atmış ve savaşın uzaması ile birlikte muharebe şartlarının psikolojik boyutunu ön plana çıkarmıştır.