Antalya'da Doç. Dr. Nusret Demir, Europa Nostra 2026 Ödülü'nü kazandı.

Akdeniz Üniversitesi Fen Fakültesi Uzay Bilimleri ve Teknolojileri Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Nusret Demir, "Kültürel Miras Alanlarında Deprem Hasarının Değerlendirilmesi" projesinin yürütücüleri arasında yer alıyor. Bu proje, Avrupa'nın en prestijli ödüllerinden biri olan "Avrupa Miras Ödülleri/Europa Nostra Ödülleri"nde 2026 yılı kazananları arasında yer aldı. 6 Şubat 2023 tarihinde meydana gelen ve 11 ili etkileyen deprem felaketinin ardından, bölgedeki kültürel mirasın durumunu tespit etmek amacıyla başlatılan bu proje, "Vatandaş Katılımı ve Farkındalık" kategorisinde ödüle değer görüldü.

30 Proje Arasında Seçildi

Avrupa Komisyonu ve Europa Nostra, kıta genelinde kültürel mirası koruyan en başarılı projeleri ödüllendirmek amacıyla bu ödülleri vermektedir. 2026 yılı için 18 ülkeden 30 örnek proje seçilmiştir. Türkiye, Avrupa Birliği fonu almamasına rağmen ortaya koyduğu başarılarla dikkat çekerek bu yılın en öne çıkan kazananlarından biri olmuştur.

Sosyal Medya ile Başlayan Bir Başarı

6 Şubat 2023'te meydana gelen yıkıcı depremlerin ardından, Ege Üniversitesi'nden arkeolog Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, sosyal medya üzerinden tarihi alanlardaki hasarın belgelenmesi için toplumsal bir çağrı yapmıştır. Bu çağrıya Akdeniz Üniversitesi'nden Doç. Dr. Nusret Demir'in de katılmasıyla birlikte, arkeologlar, mimarlar, restoratörler, mühendisler ve öğrencilerden oluşan 50'den fazla gönüllü bir araya gelerek kolektif bir dijital izleme sistemi kurdu.

Gönüllü Çalışmalar ve Yeni Teknolojiler

Proje, sıfır bütçe ile, tamamen gönüllü olarak yürütülmüştür. WhatsApp, Instagram ve Google Workspace gibi günlük dijital araçlar veri merkezi olarak kullanılmıştır. Sahadaki vatandaşlar, kurtarma ekipleri ve gazetecilerden gelen fotoğraflar ve raporlar, uluslararası uydu görüntüleri ile birleştirilmiştir. Ekip, deprem hasarını tespit etmek için NASA/Caltech ARIA laboratuvarının uydu tabanlı SAR verilerini kullanmıştır. Bu yenilikçi yöntem sayesinde, UNESCO Dünya Mirası listesinde bulunan Göbekli Tepe, Nemrud Dağı, Arslantepe ve Diyarbakır Kalesi gibi önemli noktalar dahil olmak üzere tam 1500’den fazla arkeolojik alan incelenmiştir.

Önemi ve Geleceği

Projenin ürettiği geniş veri seti, gelecekteki afet koruma planları için önemli sonuçlar ortaya koymuştur. Yapılan analizlerde, depremin en fazla hasarı Osmanlı Dönemi’ne ait yapılarda meydana getirdiği görülürken, tarih öncesi höyüklerin sismik sarsıntılara karşı daha dayanıklı olduğu belirlenmiştir. Ekip, toplanan verileri araştırmacılar ve kamuoyuna açmak amacıyla, 2025 yılında etkileşimli bir çevrimiçi harita yayınlamayı planlamaktadır.

Jüri Değerlendirmesi

Europa Nostra Ödül Jürisi, Türkiye’den çıkan bu başarıyı şu sözlerle değerlendirmiştir: "Bu girişim, doğal bir afetin ardından hızlı harekete geçmenin kültürel mirasın korunmasını nasıl destekleyebileceğini göstermektedir. Jüri, akademik gönüllülerin katkısını ve yurttaş bilimi ile açık verilere dayalı uzaktan algılamanın yenilikçi biçimde bir araya getirilmesini takdir etmektedir. Bu yaklaşım, diğer afet bölgelerinde de uygulanabilecek düşük maliyetli ve ölçeklenebilir bir modeldir."

Ödül Töreni Detayları

Kazanan projeler, 26-30 Mayıs 2026 tarihleri arasında Güney Kıbrıs’ta düzenlenen Avrupa Kültürel Miras Zirvesi kapsamında ödüllerini alacaklardır. Kıbrıs Dönem Başkanlığı himayesinde, "Mare Nostrum’un (Akdeniz) Ruhu Olarak Miras" temasıyla gerçekleşecek olan bu zirvede, ödül töreni Lefkoşa Belediye Tiyatrosu’nda gerçekleştirilecektir. Doç. Dr. Nusret Demir ve Prof. Dr. Çiler Çilingiroğlu, ödüllerini burada alacaklardır.