Amasya'da 130 Yıldır Aranan Yitik Türk Lalesi Doğada Tekrar Keşfedildi

Amasya'da, 130 yıl önce doğada son kez görüldüğü kaydedilen "yitik Türk lalesi", emektar kapıcı Ercan Eftelioğlu'nun doğa gezisi sırasında keşfedildi. Eftelioğlu, arkadaşlarıyla birlikte çıktığı doğa yürüyüşünde, bilim insanlarının yıllardır aradığı bu bitkiyi buldu ve hemen uzman botanistlerle iletişime geçti. Olayın ardından bölgeye gelen botanik uzmanları, Eftelioğlu tarafından bulunan bitkinin 'Tulipa Sprengeri' olarak bilinen yitik lale olduğunu doğruladı. Keşfedilen bitkinin konumu ise özel olarak koruma altına alındı.

Yitik Lalenin Tarihçesi

Yitik Türk lalesinin, ilk kez 1892 yılında Alman bahçıvan Mühlendorff tarafından toplanarak Avrupa'ya gönderildiği bilinmektedir. En son 1896 yılında doğada görülen bu bitki, Anadolu'da varlığının sona erdiği kayıtlara geçmiştir. Avrupa'da yalnızca bazı özel bahçelerde süs bitkisi olarak varlığını sürdüren bu nadir bitki, Türkiye Bitkileri Listesi kitabında da yer alıyor. Botanikçiler, uzun yıllardır bu bitkiyi aramakta ve bulmak için çeşitli bölgelere seyahat etmektedir.

Ercan Eftelioğlu'nun Keşfi

51 yaşındaki Ercan Eftelioğlu, Amasya merkezde bir binada kapıcılık yapmaktadır. Hafta sonu, arkadaşlarıyla gerçekleştirdiği doğa gezisi sırasında, bilim insanlarının yıllardır peşinde olduğu yitik lalenin fotoğraflarını çeken Eftelioğlu, görüntüleri uzman botanistlerle paylaşmıştır. Nezahat Gökyiğit Botanik Bahçesi Müdürü Salih Sercan Kanoğlu, fotoğrafları inceleyerek Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi’nden Prof. Dr. İsmail Eker ile durumu paylaştı. İki uzman, derhal Amasya'ya giderek bitkinin bulunduğu alanda inceleme yaptı. Sonuçta, bu bitkinin 130 yıl önce kaybolduğu düşünülen yitik lale olduğu belirlendi.

Bitkinin Özellikleri

Bitkiyi bulan Ercan Eftelioğlu, "Çok mutluyum. 130 yıl aradan sonra bu bitkiyi bulmak büyük bir mutluluk" diyerek keşfinin kendisi için ne kadar anlamlı olduğunu ifade etti. Prof. Dr. İsmail Eker ise, "Bu bitkiyi bulmak için birçok araştırmacı buraya geldi fakat hiç izine rastlanmadı. 130 yıl sonra kaybolmadığını görmek gerçekten sevindirici. Bunu koruma altına alıp yaşatmaya çalışacağız" şeklinde konuştu.

Koruma Çalışmaları

Bitkinin bulunduğu alanın konumunu paylaşmanın riskli olduğunu belirten Salih Sercan Kanoğlu, "Bu lale kesinlikle yitik laledir. Bunu bulan Ercan beye madalya ve ödül verilmelidir. Çünkü birçok kişi buradan geçmiş, ama bu bitkiyi fark edememiştir" dedi. Ayrıca, "Amasya lalesi" olarak bilinen türün, "Yitik Lale Gurbetten Sılaya Dönüyor Projesi" kapsamında İngiltere’den Türkiye’ye getirilen tohumlarının, 2 yıl önce Amasya’da toprakla buluştuğunu belirtti. Projenin aynı hassasiyetle devam edeceği ifade edildi.