Denizli'de ADM Elektrik ve Öğrencilerden Deniz Kaplumbağaları İçin Ortak Çalışma Projesi

Aydın, Denizli ve Muğla’nın elektrik dağıtım şirketi ADM Elektrik, deniz kaplumbağalarının doğal yaşamını korumak amacıyla önemli bir projeyi hayata geçirmeyi planlıyor. Proje çerçevesinde, Fethiye kıyılarında bulunan aydınlatmalar, deniz kaplumbağalarının yaşam döngüsünü korumak için kırmızı ışığa dönüştürülecek.

Uygulamanın pilot bölgesi, 2025 yılında Muğla’nın Fethiye ilçesinde Karaot Plajı olarak belirlenmişken, projenin genişletilmesi Kocaçalış Plajı bölgesinde gerçekleştirilecek. ADM Elektrik’in desteğiyle gerçekleştirilen bu çalışma, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından uzun yıllardır sürdürülen koruma çalışmalarına katkı sağlamayı hedefliyor.

Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen’in danışmanlığında, ADM Elektrik’in katkıları ile hayata geçirilen bu projede, şehir ışıklarının olumsuz etkilerinden korunmak amacıyla sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülmeye başlanacak. Kırmızı ışığı algılayamayan deniz kaplumbağaları, bu sayede güvenli bir şekilde yuva yapabilecek ve yumurtadan çıkan yavrular deniz yönüne doğru hareket edebilecektir. Fethiye kıyılarında uygulanan bu proje, insan faaliyetleri ile doğal yaşamın bir arada sürdürülebileceğine dair önemli bir örnek teşkil etmektedir.

Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen, bu projenin Türkiye'de bir ilk olduğunu vurgulayarak, Fethiye kıyılarının deniz kaplumbağaları için en önemli yuvalama alanları arasında yer aldığını belirtti. Projenin bilimsel önemini de vurgulayan Sözbilen, Fethiye kumsallarının Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı tarafından yapılan izleme ve koruma çalışmalarının en uzun süreli uygulandığı alanlardan biri olduğunu ifade etti. Ayrıca, bu bölgede şehir ışıkları ve yuvalama alanlarının iç içe geçtiği bir turizm bölgesi olduğunu belirtti. Deniz kaplumbağalarının, milyonlarca yıllık evrimsel süreçte edindikleri uyum sayesinde yaşamlarını sürdürdüklerini, ancak kıyı bölgelerinde artan insan baskısı nedeniyle yapay aydınlatmaların olumsuz etkiler yarattığını dile getirdi.

Yapay ışıkların, deniz kaplumbağalarının yuvalama davranışlarını ve yavruların denize yönelimlerini olumsuz etkilediğini ifade eden Sözbilen, yapılan bilimsel araştırmaların kırmızı ışığın kaplumbağalar üzerindeki etkisinin çok daha düşük olduğunu ortaya koyduğunu belirtti. Bu sebeple, kırmızı ışık uygulamalarının dünya genelinde yaygınlaştırılmaya çalışıldığını ekledi. ADM Elektrik ile hayata geçirilen bu projenin Türkiye’de bir ilk olduğunu tekrar vurguladı.

Yapay Işıklar Tehdit Oluşturuyor

Yavruların yumurtadan çıkarken denizin doğal aydınlığını takip ederek suya ulaştığını belirten Sözbilen, yapay ışıkların bu süreçte önemli bir tehdit oluşturduğunu vurguladı. Kocaçalış Plajı’ndaki uygulama ile kaplumbağaların, dünyaya geldikleri bölgede özgürce yavrulayabilmelerinin sağlanacağını ifade etti. Akdeniz genelinde yuva sayısında artış eğilimi görülmesine rağmen, Fethiye’de geçmiş 30 yıl içinde belirgin bir değişim yaşanmadığını dile getirdi. Bu nedenle alınacak her türlü önlemin kritik öneme sahip olduğunu anlattı. Deniz kaplumbağalarının, dünyaya geldikleri kumsallara yıllar sonra geri döndüklerini belirten Sözbilen, günümüzde korunmakta olan yavruların yaklaşık 20 yıl sonra sağlıklı yuvalama alanları bulabilmeleri için bu kumsalların gelecekte de korunmasının son derece önemli olduğunu vurguladı.