Dünya Genelinde Tütün Kullanımıyla İlgili Endişeler Artıyor
Dünyada her beş yetişkinden biri tütün ürünü kullanmaya devam ederken, her yıl 7 milyondan fazla insan tütün kaynaklı nedenlerle hayatını kaybediyor. Tütün kullanımı, sağlık açısından ciddi riskler taşıyor.
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, dünya genelinde 1,2 milyar insan tütün mamulleri kullanıyor. Bu durum, kanser, kalp hastalıkları, felç, akciğer hastalıkları gibi birçok sağlık sorununa neden olmaktadır. Tütün kullanımı, toplum sağlığı için önemli bir tehdit haline gelmiştir. Tütün mamulleri, vücutta neredeyse tüm organlara zarar vererek, bağışıklık sistemini zayıflatmakta ve erken ölüme yol açmaktadır.
Covid-19 pandemisinin en yoğun dönemlerinde görülen ölüm sayılarıyla benzer bir büyüklükte olan tütün kaynaklı ölümler, her yıl düzenli olarak devam etmektedir. Ancak, tütün salgını, insanlık tarafından Covid-19 seviyesinde bir tehdit olarak algılanmamaktadır. Tütün kullanımı, milyonlarca insanı etkileyen sakatlık ve yaşam kalitesinde düşüş gibi sorunlara yol açmaktadır.
Dünya genelinde 7 milyondan fazla insan, tütün kullanımına bağlı hastalıklardan dolayı hayatını kaybetmektedir. Bu ölümlerin 1,3 milyondan fazlası, pasif içicilik nedeniyle gerçekleşmektedir. Tütün kullanıcılarının yaklaşık yüzde 80’i, düşük ve orta gelirli ülkelerde yaşamaktadır. Bu durum, bu ülkelerde tütün bağımlılığının hane halkı bütçesini olumsuz etkileyerek yoksulluğu derinleştirdiği anlamına gelmektedir.
Sigara tüketiminde en yüksek oranlar, dünya genelinde Çin'de görülmektedir. Her yıl yaklaşık 5 trilyon sigara tüketilirken, bunun neredeyse yarısı tek başına Çin’de içilmektedir. Kişi başına sigara tüketiminde ise Balkanlar ve Doğu Avrupa ülkeleri öne çıkmaktadır. 2003 ile 2023 yılları arasında, dünya genelinde sigara tüketimi yüzde 26 azalırken, Çin’de bu oran yüzde 39 artmıştır.
Endonezya, tütün kullanımında ikinci sırada yer almaktadır. 2024 tarihli raporlara göre, ülkede yetişkinlerin yüzde 34,5’i tütün kullanmaktadır. Bu oran, 70,2 milyon kişiye karşılık gelmektedir. Gençlerin tütün endüstrisinin hedefi haline gelmesi de dikkat çekmektedir. Türkiye, dünya genelinde en fazla sigara tüketilen ülkeler arasında yer almakta olup, 20 milyonun üzerinde sigara kullanıcısı bulunmaktadır.
Sigara içme oranında Balkan ülkeleri öne çıkmaktadır. Tobacco Atlas verilerine göre Sırbistan, yüzde 30,8 ile en yüksek sigara içme oranına sahip ülkeler arasında yer almaktadır. Sırbistan’ı Endonezya ve Bulgaristan izlemektedir. Dünya Sağlık Örgütü, Bulgaristan, Kuzey Makedonya ve Sırbistan’ın Avrupa’da en yüksek tütün kullanımına sahip ülkeler arasında olduğunu belirtmektedir.
Son olarak, dünya genelinde tütün kullanımı azalma eğilimi göstermektedir. 2000 yılında 1,38 milyar olan kullanıcı sayısının 2024 yılı itibarıyla 1,2 milyar seviyesine düşmesi beklenmektedir. Bununla birlikte, elektronik sigara ve yeni nikotin ürünlerinin gençler arasında yeni bağımlılık dalgaları oluşturduğu da vurgulanmaktadır.