KKTC narenciyesine güç katacak dev tesis 20 Temmuz’da açılıyor - LEFKOŞA

Ticaret Bakanı Ömer Bolat’ın Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ne (KKTC) gerçekleştirdiği resmi ziyarette önemine dikkat çektiği Güzelyurt Soğuk Hava Deposu Projesi, 20 Temmuz Barış ve Özgürlük Bayramı’nda düzenlenecek törenle hizmete açılacak. Narenciye sektöründe ürün kayıplarını azaltması, ihracatı güçlendirmesi ve üreticiye depolama avantajı sağlaması hedeflenen tesisle birlikte sektörün pazarlama ve ihracat sürecinde yeni bir döneme girilmesi bekleniyor. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, KKTC’ye yapacağı ziyaret çerçevesinde Türkiye tarafından hibe edilen dev tesiste yarın incelemelerde bulunacak. Yılmaz, daha önce yaptığı açıklamada, "Narenciyenin başkentinde inşası süren Soğuk Hava Deposu Entegre Tesisleri’ni inceledik. Üretimi koruyacak, ihracatı artıracak bu stratejik yatırım tamamlandığında Türkiye ile KKTC arasında tarımda da entegre kalkınmanın simgesi niteliğinde bir eser olacak" ifadelerini kullanmıştı.

Ticaret Bakanı Ömer Bolat ise, KKTC ziyareti sırasında Türkiye’nin KKTC’nin üretim gücünü artırmaya yönelik desteğinin süreceğini belirterek, "KKTC’nin ihracat kapasitesini artırmayı yalnızca ticari bir faaliyet değil, milli bir sorumluluk olarak görüyoruz" demişti.

2023-2024 döneminde narenciye sektörünü etkileyen yeşillenme hastalığı nedeniyle uygulanan destek programı kapsamında yaklaşık 68 bin ton ürün üreticiden satın alınarak, konsantre üretiminde değerlendirildi. Dalında kalan yaklaşık 17 bin ton ürünün ise üreticinin mağdur olmaması için Türkiye tarafından sağlanan 164 milyon TL hibe kaynakla KKTC Maliye Bakanlığı aracılığıyla üreticilere ödenerek satın alınması sağlandı. Süreç, KKTC Tarım Bakanlığı, Ticaret Bakanlığı ile Kıbrıs Türk Ticaret Odası ve Odalar Birliği iş birliğinde yürütülürken, 2025 yılında ihracatın yeniden canlandırılmasına yönelik projeler de hayata geçirildi. Bu çalışmalar kapsamında yaklaşık 10,5 milyon dolarlık narenciye ihracatı gerçekleştirildi.

"Bir yılda tamamlanan çok büyük bir yatırım"

CYPFRUVEX Yönetim Kurulu Başkanı Derviş Dalman, soğuk hava deposunun KKTC narenciyesi açısından uzun yıllardır ihtiyaç duyulan önemli bir yatırım olduğunu söyledi. Projeye katkı koyan herkese teşekkür eden Dalman, "Başbakanımız Ünal Üstel’in ve hükümetimizin girişimleriyle, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın, Cumhurbaşkanı Yardımcımız Cevdet Yılmaz’ın kararlı duruşuyla bu deponun gerekli olduğu kabul edildi. Ticaret Bakanlığı, KKTC Tarım Bakanlığı, Maliye Bakanlığımız ve Odalar Borsalar Birliği’nin katkılarıyla proje ihale edildi. Hacı Uğurlu firması tarafından bir yıl gibi kısa bir sürede tamamlandı. Hükümetimizin kararlı duruşuyla ülkemize kazandırılan çok önemli bir yatırımdır" dedi.

"15 bin ton kapasiteli modern tesis"

Tesis hakkında bilgi veren Dalman, deponun toplam 15 bin ton kapasiteye sahip olduğunu belirterek, "Bunun 10 bin tonu yaş meyve ve sebze, 5 bin tonu ise eksi 18 derecede muhafaza edilecek konsantre ürünler içindir. Burada sıkılan portakal ve mandalina suları konsantre hale getirilerek uzun süre bekletilecek ve sanayi ürünü olarak değerlendirilecektir" ifadelerini kullandı.

Dalman, tesisin 7 bin 600 metrekare kapalı, 8 bin metrekare açık alana sahip olduğunu belirterek, "Bu yatırım hem Güzelyurt Bölgesi hem de tüm ülkemiz için çok büyük katkılar sağlayacaktır. CYPFRUVEX’in sektördeki dengeleyici rolünü daha da güçlendirecek, üretici ile pazar arasındaki dengeyi çok daha sağlıklı şekilde kurabileceğiz" diye konuştu.

"Şu anda faaliyette, açılış 20 Temmuz’da"

Mart ayında geçici kabulü yapılan tesisin bugün itibarıyla çalışır durumda olduğunu belirten Dalman, "Şu anda depomuz faaliyettedir. Deneme amaçlı ürünler depoya alınmıştır. Güneş enerji sistemiyle birlikte teslim alınmıştır. Bir yıl sonunda kesin kabulü yapılacaktır. Resmi açılışı ise 20 Temmuz’da gerçekleştirilecektir" dedi.

Projeye katkı sağlayan herkese teşekkür eden Dalman, "Bu kalıcı bir eserdir. Kim katkı koyduysa, kim imza attıysa, kim emeğini verdiyse hepsine KKTC adına, CYPFRUVEX adına ve şahsım adına teşekkür ediyorum. Türkiye Cumhuriyeti’nin ülkemize kazandırdığı en önemli projelerden biridir. Bu yatırım üreticimize, ihracatımıza ve ülke ekonomimize uzun yıllar hizmet edecektir" ifadelerini kullandı.

"Güneş enerjisi maliyetleri düşürecek"

Yaklaşık 10,5 milyon dolarlık proje kapsamında güneş enerji sisteminin de kurulduğunu belirten Dalman, "Soğuk hava deposu planlanırken işletme maliyetlerini düşürmek amacıyla güneş enerji sistemi de projeye dahil edildi. Kıbrıs’ın güneşinden en iyi şekilde yararlanacağız. Bu sistem hem depolama maliyetlerini hem de şirketimizin genel işletme giderlerini önemli ölçüde azaltacak" diye konuştu.

"Üretici artık ürününü dalında beklemeyecek"

Soğuk hava deposunun üreticiye sağlayacağı en önemli avantajın ürünün zamanında hasat edilmesi olduğunu vurgulayan Dalman, geçmiş yıllarda yaşanan sıkıntıları anlattı. Dalman, "Eskiden önce pazar bulunur, ardından üreticiden ürün alınırdı. Şimdi ise ürün önce üreticiden alınacak ve depolanacak. Daha sonra uygun pazar bulunduğunda ihracatı gerçekleştirilecek. Böylece üretici geçmiş yıllarda olduğu gibi ürününü dalında bekletmek zorunda kalmayacak. Bekledikçe ürün dökülüyor, kalite kaybı yaşanıyordu. Artık ürün zamanında kaldırılacak ve depolanacak. Bu da üreticiye ciddi bir rahatlık sağlayacak" dedi.

"Tok satıcı pozisyonuna geçeceğiz"

Dalman, konsantre depolama imkanıyla birlikte satış stratejisinin de değişeceğini belirterek, "Konsantre ürünü hemen satmak gibi bir zorunluluğumuz olmayacak. Uzun süre depolanabilecek bir ürün olduğu için tok satıcı pozisyonuna geçmiş olacağız. Bu hem firmamız hem de üreticimiz açısından daha yüksek gelir elde edilmesini sağlayacak. Daha güçlü pazarlık yapabilecek ve daha uygun piyasa şartlarını bekleyebileceğiz" ifadelerini kullandı.