Erzurum'da Rusya'daki Esir Sancaklarının İadesi İçin Yeniden Girişimler Başlatıldı

Erzurum’un tarihî geçmişinde, Rusların 1829, 1878 ve 1916 yıllarında gerçekleştirdiği işgaller sırasında, şehirden götürülen çok sayıda "esir sancak" Rusya'nın farklı müzelerinde sergilenmektedir. Uzun yıllardır bu sancakların geri getirilmesi için çeşitli girişimler yapılmakta. Özellikle Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 2023 yılında Erzurum'u ziyaretinde bu konuyu gündeme getirmiş ve söz konusu sancakların iadesi için diplomatik çalışmaların başlatılacağını belirtmişti. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi de benzer açıklamalar yaparak, bu sancakların Erzurum'a iadesi için sürdürülen çalışmaları vurgulamıştır.

Erzurum'un Tarihî Varlıkları

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Eğilmez, Erzurum'un stratejik konumunun tarih boyunca birçok devletin dikkatini çektiğini belirterek, "Bu şehir her dönemde siyasi ve askeri açıdan önemli bir konumda olmuştur. Bu nedenle, Çarlık Rusya için Erzurum, I. Dünya Savaşı öncesinde ve sırasında önemli bir hedef haline gelmiştir. Ruslar, 1829, 1878 ve 1916 yıllarında Erzurum’u işgal ederek, tarihi varlıkları yağmalamışlardır. Özellikle 1829 yılındaki ilk işgal, büyük yıkıma neden olmuştur. Bu dönemde Erzurum'a gelen Rus ordusu, şehre pek çok arkeolog ve tarihçi getirmiştir. Çifte Minareler, Ulu Cami gibi önemli yapılar bu işgaller sırasında talan edilmiştir. Ruslar, Çifte Minareli Medrese’nin kitabesini, Üç Kümbetler’deki tarihi eserleri ve birçok başka değeri yanlarında götürmüşlerdir" şeklinde konuştu.

Yağmalanan Tarihi Eserler

Eğilmez, işgal sırasında Çifte Minareli Medrese'deki değerli eserlerin, altın ve gümüş miğferlerin Rusya'ya gönderildiğini ifade ederek, "Kalede bulunan önemli eşyalar ve sancaklar Petersburg’a nakledildi. Ruslar, 1916 yılındaki son işgallerinde de tarihi eserleri tahrip etmiş ve birçok değeri yanlarında götürmüştür. Bu sancaklar, propaganda amacıyla da kullanılmıştır. Erzurum’dan çalınan bu eserler şu anda Petersburg'daki müzelerde sergilenmektedir. Bu durum, Erzurum’un yaşadığı en acı olaylardan biri olarak tarihe geçmiştir" dedi.

Geri Dönüş Talepleri

Türk Dil ve Edebiyatı Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, şehirdeki tarihi eserlerin geri getirilmesinin milli bir mesele olduğunu vurgulayarak, “Erzurum, tarih boyunca birçok savaş yaşamış bir şehir. Özellikle 19. yüzyılda Rus işgalleri nedeniyle birçok tarihi eserimiz kayboldu. Sancaklarımızın ve diğer değerli eserlerimizin geri kazandırılması gerekiyor. Dışişleri ve İçişleri Bakanlarımızın bu konudaki gayretlerine teşekkür ediyoruz. En kısa zamanda eserlerimizin Erzurum'a dönmesini umuyoruz” ifadelerini kullandı.

Erzurum'un Değerleri

Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK) Başkanı Erdal Güzel, şehirden çalınan sancakların geri dönmesi için yıllardır süregelen taleplerin sonuç bulmasını beklediklerini belirtti. "Erzurum, üç kez Ruslar tarafından işgal edilmiş ve bu süreçte birçok değerimiz kaybolmuştur. Çocukluğumuzdan beri bildiğimiz tarihi eserlerin büyük bir kısmının götürüldüğünü biliyoruz. Son günlerde sancakların iadesi konusunda gelişmeler yaşanması bizleri mutlu ediyor. Bu eserler bizim için çok değerlidir" diye konuştu.