Erzurum'da Rusya'daki Esir Sancakların Geri Getirilmesi İçin Çalışmalar Devam Ediyor

Rusların 1829, 1878 ve 1916 yıllarında Erzurum'u işgal ettikleri dönemde, kentten götürdükleri "esir sancakların" Rusya'daki farklı müzelerde bulunduğu biliniyor. Uzun zamandır bu sancakların geri getirilmesi için Erzurum'da sesler yükseliyor. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, 2023 yılında Erzurum'a yaptığı ziyarette, tarihi Osmanlı sancaklarının Türkiye’ye iade edilmesi için Rusya ile diplomatik girişimlerde bulunulacağını belirtmişti. İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi de sancakların geri getirilmesi için çalışmaların sürdüğünü ifade etti.

Çalınan Eserler

Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Doç. Dr. Savaş Eğilmez, Erzurum'un tarihi ve stratejik konumu ile birçok devletin dikkatini çektiğini belirterek, "Bu şehir, tarihin her döneminde siyasi, askeri ve ticari açıdan önemli bir konumda olmuştur. I. Dünya Savaşı öncesi ve sırasında Erzurum, Çarlık Rusyası için bir hedef haline geldi. Bu nedenle Ruslar, 1829, 1878 ve 1916 yıllarında Erzurum'u üç kez işgal etti. Bu işgaller sırasında Erzurum'daki tarihi eserler büyük zarar gördü" şeklinde konuştu.

İlk işgal olan 1829'da Rus ordusu, şehre pek çok arkeolog, tarihçi ve edebiyatçı getirmişti. Bunun sonucunda Erzurum'un tarihi zenginlikleri yağmalanmaya başlandı. Çifte Minareler, Yakutiye, Sultaniye, Ahmediye, Ulu Cami gibi önemli yapılar Ruslar tarafından talan edildi. Çifte Minareli Medrese'nin kitabesi ve kapısı, Üçkümbetler’deki Emir Saltuk’un mermer sandukası da bu süreçte çalınan eserler arasında yer aldı.

İşgal Sonrası Yaşananlar

İşgal sırasında, şehrin çeşitli yerlerinde bulunan tarihi eserlerin yanı sıra, kalenin anahtarı ve sancaklar da Rusya'ya götürüldü. Erzurum'dan çalınan Türk sancakları, propaganda amacıyla kullanıldı. Bu sancaklar önce Tiflis’e götürülüp sergilendi, daha sonra ise Rus Çarı’na sunulmak üzere St. Petersburg’a taşındı. Bugün bu eserler Hermitage ve Askeri Topçu Müzeleri'nde sergileniyor. Erzurum'un yaşadığı bu kayıplar, şehrin tarihi açısından önemli bir yer tutuyor.

Milli Bir Mesele

Türk Dil ve Edebiyatı Derneği (TDED) Erzurum Şube Başkanı Murat Ertaş, Erzurum’daki eserlerin geri getirilmesinin milli bir mesele olduğunu vurgulayarak, "Erzurum, tarih boyunca birçok savaş yaşamış bir şehirdir. Özellikle 19. yüzyılda Rus işgalleri sırasında birçok tarihi eser yağmalandı. Sancaklarımızın geri getirilmesi için yapılan girişimleri destekliyoruz. Umarız en kısa zamanda eserlerimiz Erzurum’a döner" dedi.

Erzurum Kalkınma Vakfı (ERVAK) Başkanı Erdal Güzel, uzun zamandır sancakların geri getirilmesi için seslerin yükseldiğini belirterek, "Erzurum, üç kez Ruslar tarafından işgal edildi ve bu süreçte çok sayıda değerimiz kaybedildi. Son günlerde bu konuda olumlu gelişmeler yaşanıyor. Bu eserler bizim değerlerimizdir ve yerleri Erzurum’dur" şeklinde konuştu.