Washington'da Trump'ın Tehdit Ettiği İran Tesisine Yönelik Gelişmeler Gündemde

ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’ın yeraltında bulunan nükleer tesisine yönelik ağır bir saldırı gerçekleştirecekleri yönündeki açıklamaları, İran tarafından sert bir şekilde karşılık buldu. İran Devrim Muhafızları Ordusu Hatemul Enbiya Karargahı, Trump'ın tehditlerinin ardından, ABD ordusunun bir saldırı gerçekleştirmesi durumunda İran’ın bunun "savaşın genişlemesi" olarak değerlendireceğini ifade etti. Açıklamada, "Böyle bir saldırı gerçekleşirse, ABD ve müttefiklerinin tüm varlıkları İran’ın güçlü bir saldırısının hedefi haline gelecektir." denildi.

Kazma Dağı'nın Stratejik Önemi

İran’da "Kuh-e Kolang Gaz La" olarak bilinen Kazma Dağı, ABD ve İsrail’in daha önce bombaladığı Natanz Nükleer Tesisine yalnızca iki kilometre mesafededir. Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü (ISIS) tarafından yapılan bir değerlendirmeye göre dağın en az 100 metre altında nükleer bir tesis bulunduğu iddia edilmektedir. İran, 2020 yılında inşaatına başladığı bu tesisi, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı’na "nükleer yakıt üreten santrifüjlerin montajı için kullanılacak" şeklinde bildirmiştir. Ancak tesisin kamuya açık şemaları mevcut değildir ve uzmanlar, bilgilerini büyük ölçüde uydu görüntülerini inceleyerek elde etmektedir. Yakın tarihli bir raporda, tesisin birkaç tünel kompleksi, geniş bir güvenlik çemberi ve hava saldırılarından korunmak amacıyla betonla güçlendirilmiş girişleri olduğu belirtilmiştir.

ABD ve İsrail’in saldırılarına karşı önlem almak amacıyla doğu tünel girişlerinden ikisinin güçlendirildiği ve kısmen toprakla doldurulduğu bildirilmektedir. Tesisin henüz faaliyete geçmediği ve inşaat çalışmalarının devam ettiği düşünülmektedir. Bu çalışmaların, İsrail ve ABD’nin Haziran 2025’te İran’ın diğer nükleer tesislerini hedef almasının ardından yoğunlaştığı tahmin edilmektedir. Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi, Kazma Dağı bölgesindeki artan faaliyetlerin birkaç sebebi olabileceğini, İran’ın santrifüj üretimi yapabileceğini veya nükleer silah yapımında kullanılan uranyumu zenginleştirmek için gizli bir tesis kurma ihtimalinin bulunduğunu belirtmektedir.

İran'ın Uranyum Stokları ve Tesisin Durumu

ABD merkezli CNN International’a bilgi veren bir İsrailli kaynağa göre, İsrail istihbaratı, İran’ın Haziran 2025’teki saldırılardan sonra zenginleştirilmiş uranyum stokunun bir kısmını ve gelişmiş santrifüjlerini Kazma Dağı’na taşıdığına inanmaktadır. 12 gün süren savaşta, İsrail, İran’ın üç önemli nükleer tesisine saldırmış ve nükleer araştırma ve geliştirme faaliyetlerinde bulunan birçok üst düzey bilim insanını öldürmüştü. ABD de bu saldırılara katılarak, aynı tesislere daha güçlü bombalarla saldırmış ve Trump, bu saldırıların İran’ın nükleer kapasitesini "yok ettiğini" iddia etmişti. Ancak o dönemde ne ABD ne de İsrail, Kazma Dağı’na bir saldırı düzenlemişti. ABD ve BM istihbaratı, İran’ın nükleer programının bazı bölümlerinin hasar görmüş olsa da temelde sağlam kaldığını açıklamıştır. O tarihten bu yana, hem ABD hem de İsrail’in ortak hedefi, İran’ın yaklaşık 450 kilogramlık yüksek oranda zenginleştirilmiş uranyum stoğunu imha etmek veya bu stoğu İran’dan geri almak olmuştur.

Temmuz ayının başlarında, Tahran’daki bir güvenlik kaynağı, Kazma Dağı’nda nükleer faaliyetler olduğuna dair iddiaların "asılsız" olduğunu belirtmiştir.

Olası Saldırı Senaryoları

Uzmanlar, Kazma Dağı'nın derinliğinin, ABD cephaneliğindeki en güçlü sığınak delici bombaların bile ulaşamayacağı bir konumda olduğunu değerlendirmektedir. Dış Politika Araştırma Enstitüsü’nde görevli Sam Lair, tünel girişlerinin güçlendirilmesinin "sığınak delici mühimmatlarla hedeflemeyi zorlaştıracağını" ifade etmiştir. Bu durum, olası bir saldırı durumunda, İran’ın nükleer tesisinin ciddi bir tehdit oluşturma potansiyeline sahip olduğunu göstermektedir.