Zonguldak Bülent Ecevit Üniversitesi Harita Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, Dokuz Eylül Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mustafa Softa ve Fırat Üniversitesi’nden Araştırma Görevlisi Elif Akgün, gerçekleştirdikleri araştırmada yıllar boyunca uydu radar verilerini kullanarak Türkiye’nin yer kabuğu hareketlerini analiz ettiler. Araştırma, "Orta Anadolu Tektonik Geçiş Bölgesi’nin Saptanması: Entegre Jeodezik (GNSS/InSAR) ve Sismik Verilerden Elde Edilen Kısıtlamalar" başlığıyla uluslararası bir bilimsel dergide yayımlandı.
Prof. Dr. Şenol Hakan Kutoğlu, çalışmanın detaylarını aktarırken, Anadolu bloğunun doğudan Arap plakası, batıdan ise Afrika plakası tarafından sıkıştırıldığını belirtti. Bu sıkıştırmanın Ege denizine doğru bir hareket yarattığını ifade eden Kutoğlu, bu hareketin bileşenlerine ayırarak, kuzey ve doğuya yönlü hareketlerin farklılık gösterdiğini ortaya koydu. İncelemeler sonucunda, Doğu kısımda güneye doğru bir hareketin olduğunu ve burada bir geçiş zonunun varlığını tespit ettiklerini söyledi.
"Bölgedeki geçmiş depremleri incelediklerinde, Doğu Anadolu Fayı'nın Arap plakası tarafından sıkıştırıldığını ve Afrika plakası tarafından da daha yavaş bir hareketle etkilediğini gördük" diyen Kutoğlu, bu gerilim bölgesinin 4.5 milyon yılda oluştuğunu vurguladı. Kutoğlu, "Anadolu’nun milyonlarca yıl içinde her iki tarafının birbirinden ayrışması ve ortadan ikiye bölünmesi mümkündür" ifadelerini kullandı.
Türkiye'nin doğusunun kuzeye, batısının ise güneye doğru hareket ettiğini belirten Kutoğlu, "Uzun yıllardır uydu radar verisiyle Türkiye’nin yer kabuğu hareketlerini izliyoruz. Ankara’nın doğusunun kuzeye, batısının güneye hareket ettiğini tespit ettik. Antalya’dan Karadeniz Ereğli’ye bir sıfır hattı tespit ettik. Bu hattın doğusunun yukarı, batısının ise aşağı hareket etmesi nedeniyle etrafında bir gerilim bölgesi oluşuyor. Bu durumu Orta Anadolu geçiş zonu olarak adlandırdık" dedi.
Kutoğlu, bu gerilimin devam etmesi durumunda Türkiye’nin doğusunun yukarı, batısının ise aşağı yönde hareket etmeye devam edeceğini ve bu sürecin sonunda Anadolu’nun ortadan ikiye ayrılma ihtimalinin bulunduğunu belirtti. Gelecekte büyük depremlerin meydana gelmesi olasılığına da dikkat çekti.
Doğu Anadolu Fayı'nın şeklinin Arap ve Afrika plakalarının hız farkından etkilendiğini ifade eden Kutoğlu, "Yılda 1.2 santimetre daha hızlı hareket eden Arap plakasının etkisiyle Doğu Anadolu Fayı'nın V şeklini aldığı tespit edildi. Bu durum, uzun jeolojik süreçler içerisinde Doğu Anadolu Fayı'nın kuzeyinin Kuzey Anadolu Fayı'na yaklaşması ve birleşmesiyle sonuçlanabilir" dedi.
Kutoğlu, plakaların hareketinin gelecekte yeni fay oluşumlarına yol açabileceğini belirterek, "Anadolu bloğunu sıkıştıran Afrika, Kuzey Anadolu Fayı'na yaklaşarak burada tam kapanma meydana getirebilir. Bu süreçte yeni fayların oluşması da muhtemel" ifadelerini kullandı.
