İstanbul Sosyal Güvenlik İl Müdürü Harun Sertbaş, Sosyal Güvenlik Haftası kapsamında önemli açıklamalarda bulundu. Sertbaş, kayıt dışı istihdamın ülkemizin en önemli sorunları arasında yer aldığını belirtti. Çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmasının anayasal bir hak olduğunu ifade eden Sertbaş, bu durumun hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluk taşıdığını dile getirdi.
Kayıt Dışı İstihdamın Tanımı
Kayıt dışı istihdam, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumuna hiç bildirilmemesi ya da çalışma gün ve ücretlerinin eksik bildirilmesi durumunu kapsar. Sertbaş, sigortasız işçi çalıştırmanın yanı sıra, çalışma sürelerinin veya ödenen ücretlerin eksik bildirilmesinin de kayıt dışı istihdam olarak değerlendirildiğini açıkladı. Ayrıca, işverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkının bulunmadığını ve çalışanların da kendi rızalarıyla sigortasız çalışmayı talep etmelerinin hukuken mümkün olmadığını belirtti.
Çalışanların Hakları ve Riskler
Özellikle emekli, dul ve yetim aylığı alanların kayıt dışı çalışmaya eğilim gösterebildiğini ifade eden Sertbaş, işverenlerin bu tür taleplere karşı taviz vermemesi gerektiğini vurguladı. Aksi takdirde, ileride karşılaşılabilecek ağır idari yaptırımlar ve mali yüklerin önüne geçmekte zorlanacaklarını belirtti. Kayıt dışı istihdamın, hem çalışanlar hem de işverenler için ciddi sonuçlar doğurduğunu söyledi.
Kayıt Dışı İstihdamın Olumsuz Etkileri
Kayıt dışı istihdamın, bireyleri yalnızca sosyal güvenlik şemsiyesinden değil, aynı zamanda iş mevzuatının sağladığı temel güvencelerden de kopardığını ifade eden Sertbaş, bu durumdaki çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı gibi en temel haklarından mahrum kaldığını söyledi. Kayıt dışı istihdamın, toplumun sosyal ve ekonomik değerleri üzerinde olumsuz etkilere neden olduğu vurgulandı. Sertbaş, bu durumun gelecekte ciddi sorunlara yol açabileceğini belirtti.
Sosyal Güvenlik Uygulamaları
Sertbaş, sosyal güvenlik uygulamalarında asıl amacın cezalandırmak değil, rehberlik odaklı bir yaklaşım olduğunu ifade etti. İşletmelerin sürdürülebilir ve güvenli bir büyüme sağlaması gerektiğine dikkat çekti. Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işletmelerin ciddi yaptırımlarla karşılaşabileceğini belirtti. Bu nedenle, işverenlerin sunulan istihdam teşviklerinden faydalanarak güvenli bir büyüme yolunu tercih etmelerinin önemini vurguladı.
Ücret Ödemeleri ve Şeffaflık
Sertbaş, ücret ödemelerinin banka kanalıyla yapılmasının önemine dikkat çekerek, bu durumun çalışan haklarının güvence altına alınmasına katkı sağladığını ifade etti. Mevzuat gereği, Türkiye genelinde 3 ve daha fazla işçi istihdam eden işletmelerin, işçilere yapılan tüm ödemeleri bankalar aracılığıyla gerçekleştirmesi gerektiğini hatırlattı. Kayıtlı istihdamın, ülkenin geleceği açısından büyük bir yatırım olduğunu belirtti.
İhbar ve Şikâyet Mekanizması
Çalışanlar, işverenleri tarafından SGK’ya bildirilip bildirilmediğini öğrenmek için www.turkiye.gov.tr adresini kullanabilirler. Ayrıca, ALO 170 hattını arayarak ya da Sosyal Güvenlik İl Müdürlüklerine başvurarak ihbar ve şikâyetlerini iletebilirler. Sertbaş, kayıt dışı çalıştırma konusunda duyarlı olmaları gerektiğini ve bu tür durumları bildirmeleri gerektiğini vurguladı.
