İstanbul genelindeki cadde ve sokaklarda yer alan asırlık çınar ağaçları, hastalık iddiaları doğrultusunda budandı. İBB, çınar kanserine yakalanmış olduğu belirtilen ağaçların, budama işlemiyle kurtarılmaya çalışıldığını ifade ediyor. 2022 yılında yayımlanan raporda, bu uygulamanın tedavi edilemeyen çınar kanserine karşı bilimsel bir karantina önlemi olarak değerlendirildiği belirtilirken; İstanbul Çevre Konseyi, müdahalelerin hatalı ve riskli olduğu konusunda uyarılarda bulundu.
Özellikle Bahçeköy’de çekilen görüntüler, "çınarlı yol" olarak bilinen güzergah üzerindeki ağaçların gövde seviyesine kadar budandığını gösteriyor. Bu durum, vatandaşlar arasında endişe yarattı. İstanbul’un tarihi dokusunun önemli bileşenlerinden olan çınar ağaçlarının, Osmanlı döneminden günümüze kadar gelen doğal miras olduğu vurgulandı. Yapılan budamaların, hem estetik hem de ekolojik açıdan olumsuz etkiler yarattığı ifade ediliyor. Görüntülerde, genç ve sağlıklı ağaçların da aynı şekilde budanması, tepkilere neden oldu.
Yanlış Uygulamalar Tartışma Yaratıyor
Çevre Konseyi Genel Sekreteri Zafer Murat Çetintaş, çınar ağaçlarının İstanbul’un "sessiz tanıkları" olduğunu belirtti. Yapılan budamaların bilinçsizce gerçekleştirildiğini savunan Çetintaş, "Asırlık çınarlar, Osmanlı’dan günümüze kadar ulaşmış önemli değerlerdir. Yaşlı ve hasta ağaçlar için bakım yapılması anlaşılabilir, ancak yeni dikilmiş genç ağaçların da aynı şekilde budanması bilimsel bir yaklaşım değil" dedi.
Çınarlı yolların geçmişte estetik amaçlarla oluşturulduğunu ve İstanbul’a kimlik kazandırdığını söyleyen Çetintaş, yanlış budama nedeniyle bu görüntülerin yıllarca geri gelmeyeceğini vurguladı. "İnsanlar bu yollarda fotoğraf çektiriyordu. Şimdi aynı görüntüyü görmek için uzun yıllar beklememiz gerekecek" diye ekledi.
Bilim Dışı İddialar Eleştiriliyor
Bazı çevrelerde dile getirilen "çınar popülasyonu İstanbul’a zarar veriyor" iddialarına da tepki gösteren Çetintaş, bu görüşlerin bilimsel temelden yoksun olduğunu savundu. Kentte doğal olarak yetişen bazı istilacı türlerin kontrol altına alınması gerektiğini belirten Çetintaş, "Kesilmesi gereken başka türler varken, 500 yıl yaşayabilen çınarların hedef alınması kabul edilemez" ifadelerini kullandı.
Çetintaş, son yıllarda budama ve kesim işlemlerinin arttığını ve vatandaşların bu durumdan rahatsız olduğunu dile getirdi.
Ağaç Kesimleri İzinlerle Gerçekleşiyor
İBB’nin 2022 yılında yayımladığı rapora göre, Beşiktaş hattındaki ağaç kesimleri, Tarım ve Orman Bakanlığı’ndan alınan izinler ve uzman akademisyenlerden oluşan bir kurulun kararları doğrultusunda gerçekleştirildi. Kurum, "kamu güvenliğini tehdit eden" kurumuş ağaçların yerine daha dayanıklı türlerin dikileceğini açıkladı. Raporda, tüm çalışmaların uluslararası kaynaklar ve hazırlanan bilimsel raporlara uygun olarak yürütüldüğü ve ağaçların hastalık bahanesiyle kesilmediği vurgulandı. Özellikle hastalıklı ağaçlarda görülen belirtilerin çınar kanseriyle birebir aynı olduğu belirtildi ve bu tür ağaçların tespit edilmesi halinde hemen alandan uzaklaştırılıp imha edilmesi gerektiği ifade edildi.
Öte yandan, İstanbul’un farklı noktalarında bazı çınar ağaçlarının tamamen kesildiği de dikkat çekiyor. Şehrin merkezi cadde ve yollarındaki bu kesimlerin artması, tartışmaları daha da alevlendirdi.
