ASO Şubat Ayı Meclis Toplantısı’nda konuşan ASO Başkanı Seyit Ardıç, küresel ticarette değişen dengeler, Avrupa Birliği ile Hindistan arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması’nın Türkiye’ye etkileri, sanayide yaşanan daralma ve yeşil dönüşüm süreçleri üzerine açıklamalarda bulundu. Ardıç, konuşmasına kısa süre önce hayatını kaybeden sanayici Akın Gökyay’ı anarak başladı. Gökyay’ın Ankara sanayisi ve kültür hayatına önemli katkılar sunduğunu vurguladı ve ailesine başsağlığı diledi.
Ticaretin Yeni Dinamikleri
Son dönemde küresel ticaretin yeniden şekillendiğini dile getiren Ardıç, ABD ve Çin arasındaki doğrudan ticaretin zayıflarken, üretim ve tedarik ilişkilerinin Güneydoğu Asya, Avrupa Birliği ve diğer ara merkezler üzerinden yeniden kurgulandığını ifade etti. "Ticaret ve tedarik zincirleri yön değiştiriyor, yeni rotalara yöneliyor. Mallar aynı yere gitse bile başka ülkeler üzerinden, yeni lojistik yollarla ve farklı kurallarla taşınıyor" dedi.
Ticaret Hacmi ve Dengeleme Mekanizmaları
Türkiye’nin Avrupa Birliği ile ticaret hacminin 232 milyar doları aştığını hatırlatan Ardıç, Gümrük Birliği kaynaklı asimetrik etkilere dikkat çekti. Üçüncü ülkelerle yapılan anlaşmaların Türkiye’ye etkilerini dengeleyecek mekanizmaların hızla devreye alınması gerektiğini vurguladı. Ekonomik göstergeler hakkında da bilgi veren Ardıç, yüksek finansman maliyetleri ve belirsizliğin firmaları yatırımdan uzaklaştırdığını belirtti. Şirketlerin nakit dengelerini korumaya odaklandığını ifade etti.
İstihdamda Düşüş
Sanayide istihdamın son bir yılda 282 bin kişi azalarak 6 milyon 531 bine gerilediğini aktaran Ardıç, "İstihdamın yüzde 59,3’ü hizmetlerde, yüzde 20’si sanayide, yüzde 13,8’i tarımda bulunuyor. Bu dağılım, istihdamın hizmetlerde yoğunlaştığını gösteriyor" dedi. Sürdürülebilir ve kalıcı istihdamın ancak sanayi gibi üretime dayalı sektörlerde oluşturulabileceğinin altını çizdi.
Dış Ticaret Verileri
ASO Başkanı Ardıç, dış ticaret verilerinin üretimdeki zorlukları yansıttığını belirtti. Ocak 2026’da geçen yılın aynı ayına göre ihracatın yüzde 3,9 azaldığını, ithalatın ise yüzde 0,03 arttığını ifade etti. İhracat birim değer endeksinin eylülden bu yana yükseldiğini, aralık ayında artışın yüzde 13 olduğunu ancak bunun rekabet gücünden değil, euro/dolar paritesindeki yükselişten kaynaklandığını vurguladı.
Yeşil Dönüşüm ve Rekabet
Ardıç, ihracatın yüzde 42’sinin AB’ye, yüzde 57’sinin Avrupa kıtasına yapıldığını belirterek, bu oranın yeşil dönüşümün neden ana gündemleri arasında olduğunu açıkladı. Karbonun artık sadece bir çevre kavramı değil, doğrudan bir maliyet kalemi haline geldiğini belirtti. Avrupa Birliği’nde karbon fiyatlamasında ton başına 80 euro seviyelerinin referans alındığını ifade etti.
Yapısal Sorunlar
TÜİK verilerine göre, 2025’te lisans mezunlarının kayıtlı istihdam oranının yüzde 69,4 olduğunu ancak kendi alanında çalışma oranının sadece yüzde 56,1 olduğunu belirten Ardıç, her iki mezundan birinin okuduğu alanda çalışmadığını vurguladı. Türkiye’de üniversite mezunu işsizliğinin genel işsizlik oranının üzerinde olduğunu ifade etti.
