Toplumda yaygın olarak görülen beslenme yetersizliklerinden biri olan demir eksikliği, çoğu zaman fark edilmeden ilerleyebilir. Halsizlik, saç dökülmesi, dikkat dağınıklığı ve çarpıntı gibi belirtilerle kendini gösterebilir. Demir eksikliği, bazı durumlarda ciddi hastalıkların da habercisi olabilmektedir.
Medical Park Ankara Hastanesi İç Hastalıkları Uzmanı Dr. Mustafa Enes Yılmaz, demir eksikliğinin vücudun ihtiyaç duyduğu kadar demir mineraline sahip olmaması durumu olduğunu ifade etti. Yetersiz demir alımı, demirin bağırsaklardan yeterince emilememesi veya kronik kan kayıpları demir eksikliğine yol açabilir. Bu durum özellikle adet gören üreme çağındaki kadınlar, gebeler, emziren anneler, gelişme çağındaki çocuklar ve bazı mide-bağırsak hastalıkları bulunan bireylerde sıkça görülebilmektedir.
Demir eksikliğinin belirtileri genellikle erken dönemde daha az belirgin olabilir, bu nedenle hastalar çoğunlukla halsizlik şikayetiyle başvurmaktadır. Dr. Yılmaz, "Saç dökülmesi, ciltte solukluk, tırnaklarda şekil ve renk değişiklikleri, konsantrasyon güçlüğü, baş ağrısı ve uyku hali ilk belirtiler arasında yer alabilir. Eğer demir eksikliği ilerleyip kansızlık gelişirse, çarpıntı, nefes darlığı, baş dönmesi, efor kapasitesinde azalma gibi daha ciddi belirtiler ortaya çıkabilir" şeklinde konuştu.
Demir eksikliği ve kansızlık arasındaki farkı da vurgulayan Dr. Yılmaz, "Toplumda sık yapılan yanlışlardan biri demir eksikliği ile kansızlığın aynı durum olarak değerlendirilmesidir. Her demir eksikliği olan kişide kansızlık olmayabilir; ancak uzun süre devam eden demir eksikliği, anemiye yol açabilir. Bu nedenle bu iki kavramın birbirinden ayrılması önemlidir" dedi.
Kadınlarda demir eksikliğinin daha sık görüldüğünü belirten Dr. Yılmaz, bunun temel nedenlerini adet kanamaları ve gebelik dönemleri olarak açıkladı. Yoğun adet kanamaları ve gebelik, kadınların demir ihtiyacını artıran veya demir kaybına yol açan durumlar arasında yer almaktadır. Erkeklerde görülen demir eksikliğinin de önemsenmesi gerektiğini vurgulayan Dr. Yılmaz, erkek hastalarda demir eksikliği saptandığında altta yatan başka bir hastalığın olup olmadığının araştırılması gerektiğini belirtti.
Demirin vücutta birçok sistemin sağlıklı çalışmasında önemli rol oynadığını dile getiren Dr. Yılmaz, "Demir, yalnızca kan yapımında değil, kas fonksiyonları, bağışıklık sistemi, cilt sağlığı ve beyin fonksiyonları açısından da gereklidir. Demir eksikliği durumunda unutkanlık, dikkat dağınıklığı, zihinsel performans düşüklüğü ve huzursuzluk gibi sorunlar ortaya çıkabilir" dedi.
Demir eksikliğinden korunmada beslenmenin kritik bir rolü olduğunu belirten Dr. Yılmaz, demir açısından en zengin besinlerin başında kırmızı etin geldiğini ifade etti. Kırmızı etin yanı sıra ciğer, tavuk, hindi ve balık gibi hayvansal proteinlerin de demir içerdiğini belirtti. Ayrıca demirin emilimini artırmak için bu besinlerin yanında C vitamini içeren gıdaların tüketilmesinin önemine dikkat çekti.
Yemeklerden hemen sonra çay ve kahve tüketiminin demir emilimini azaltabileceğini vurgulayan Dr. Yılmaz, bu içeceklerin özellikle öğünlerle birlikte tüketildiğinde demirin emilimini olumsuz etkilediğini belirtti. Bu nedenle yemeklerden sonra birkaç saat beklemenin daha doğru bir yaklaşım olacağını ifade etti.
Demir eksikliğinin bazı kişilerde önemli sağlık sorunlarının ilk işareti olabileceğini vurgulayan Dr. Yılmaz, erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda daha ayrıntılı değerlendirme yapılması gerektiğini belirtti. Açıklanamayan kilo kaybı, dışkıda kan görülmesi, uzun süren karın ağrısı veya gece terlemeleri gibi belirtiler mevcutsa, altta yatan hastalıkların araştırılması gerektiğini ifade etti.
Demir eksikliğinin önlenmesinde dengeli beslenmenin ve doğru alışkanlıkların büyük önem taşıdığını söyleyen Dr. Yılmaz, "Haftada en az birkaç öğün kırmızı et tüketmek, öğünlerde C vitamini almak, yemeklerle birlikte çay ve kahve içmemek ve gereksiz kısıtlayıcı diyetlerden kaçınmak önemlidir. Yoğun adet kanaması yaşayan kadınların kadın hastalıkları uzmanına başvurması, gebelik döneminde doktor önerisiyle demir desteği kullanması gerekmektedir. Sürekli halsizlik, saç dökülmesi veya dikkat dağınıklığı yaşayan kişilerin de mutlaka gerekli tetkikleri yaptırması önem taşımaktadır" şeklinde sözlerini tamamladı.
