Gaziantep’in simgeleri arasında yer alan "Çingene Kızı" mozaiği ile ilgili önemli bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde bulunan bir parçasının Türkiye’ye iadesi sağlandı. Kültür ve Turizm Bakanlığı'nın yürüttüğü süreçler neticesinde, eser yeniden ülkemize kazandırılmış oldu. Bakan Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada, "Çingene Kızı" mozaiğinin kayıp parçalarından birinin daha Türkiye’ye kazandırıldığını duyurdu.
Özellikle Bakan Ersoy’un göreve başlamasıyla birlikte başlatılan iade süreçleri, dikkat çeken eser grupları arasında "Çingene Kızı" panellerini de kapsıyor. Daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun eksik parçası yeniden kültürel mirasa kazandırıldı. Bakan Ersoy, yaptığı paylaşımda, "Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika’dan ülkemize kazandırdık" ifadelerini kullandı.
Kültürel varlıkların izini sürmeye devam edeceklerini belirten Bakan Ersoy, bu süreçte emeği geçen tüm kurum ve kişilere teşekkür etti. "Çingene Kızı" mozaiğinin bulunduğu büyük kompozisyonun 13’üncü parçası, bilimsel çalışmaların yanı sıra diplomatik girişimlerin sonucunda ülkemize teslim edildi. Eserin Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki diğer eserlerle önemli benzerlikler taşıdığı da vurgulandı.
Yaklaşık 30 yıl önce keşfedilen bu büyük kompozisyon, Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında yürütülen kazılarda ortaya çıkarılmıştı. "Çingene Kızı" olarak bilinen bu mozaik, Dionysos kültü ile ilişkilendirilen bir Maenad başı tasvirini içermekteydi. Eserin iadesi için yapılan uluslararası takiplerin sonuç vermesi, Türkiye açısından önemli bir başarı olarak kaydedildi.
Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalar neticesinde, bu panelin büyük kompozisyona ait olduğu değerlendirildi. Panelin bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla bakanlığa iletildi. Bakanlık uzmanları, panelin özelliği ile ilgili yaptıkları incelemelerde, kullanılan renklerin ve kompozisyon özelliklerinin "Çingene Kızı" mozaiği ile önemli benzerlikler taşıdığını belirledi. Bu bulgular ışığında, Bakanlık yetkilileri Amerikan İç Güvenlik Birimi ile irtibat kurarak bilimsel verilerle desteklenmiş kanıtları sundu.
Bakanlık, iki ülke arasında yürürlükte olan ikili anlaşmaya atıfta bulunarak eserin iadesinin talep edilmesini sağladı. Ayrıca, daha önceki kaçak kazı olayları da bu süreçte önemli bir yer tutuyor. 2018 yılında ABD’den iade edilen diğer 12 parçanın varlığı, bu eserin iadesinde Türkiye’nin lehine bir durum oluşturdu. Amerikan İç Güvenlik Birimi, soruşturmayı tamamladıktan sonra mozaik paneli Chicago Başkonsolosluğu’na teslim etti ve Turkish Cargo ile Türkiye’ye getirildi. Bu süreçte, kamu kaynakları harcanmadan uluslararası iş birliği ile başarılı bir sonuç elde edildi. Eser, Türkiye’ye getirilmesinin ardından Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine teslim edildi. Sonrasında ise Gaziantep’te "Çingene Kızı" mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden ait olduğu parçayla buluşması planlanıyor.
