Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Sıfır Atık Hareketi çerçevesinde önemli bir adım atarak tek kullanımlık plastik ürünlerin piyasaya arzını sonlandırma kararı aldı. Bu kapsamda plastik çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, genleştirilmiş polistirenden (EPS-köpük) gıda kapları, içecek kapları ve içecek bardakları gibi ürünler kaldırılacak.
Bilimsel verilere göre, dünya genelinde üretilen plastiklerin yaklaşık yüzde 40’ı tek kullanımlık ürünlerden oluşuyor. Bu ürünlerin büyük bir kısmı uygun şekilde yönetilmediği için doğaya karışarak çevre kirliliğine yol açıyor. Özellikle denizlerdeki çöpün yüzde 80’inin tek kullanımlık plastik ürünler ve plastik içeren balıkçılık ekipmanları olduğu belirtiliyor. Hükümetler, plastik atıkların doğaya verdiği zararı azaltmak için yeni stratejiler geliştirmeye çalışıyor. Avrupa Birliği, 2019 yılında "Tek Kullanımlık Plastikler Direktifi"ni kabul ederek, belirli plastik ürünlerin piyasaya sürülmesini kısıtladı. Türkiye de bu doğrultuda bir yönetmelik hazırlığı içinde.
Sıfır Atık Hareketi'nin bir parçası olarak, Depozito Yönetim Sistemi aracılığıyla içecek ambalajlarının geri dönüşümünü teşvik eden Bakanlık, doğaya zarar veren tek kullanımlık plastik ürünlerin yerine cam, porselen, ahşap ve karton alternatiflerin sunulacağını duyurdu. Geçtiğimiz yıl yayımlanan 2025-2028 Ulusal Döngüsel Ekonomi Stratejisi ile Tek Kullanımlık Plastikler, Deniz Çöpleri ve Mikroplastikler Yol Haritası, bu süreci destekleyecek adımları içeriyor.
Edinilen bilgilere göre, ilk etapta kaldırılacak tek kullanımlık ürünler arasında çatal, bıçak, kaşık, yemek çubuğu, tabaklar, EPS köpük gıda kapları ve içecek bardakları yer alıyor. Bu ürünler yerine vatandaşlar, doğa dostu alternatiflere yönlendirilecek.
İlerleyen dönemlerde ise kısmen plastikten yapılmış içecek bardakları, gıda kapları, kargo poşetleri ve ıslak mendiller gibi ürünler üzerinde de kısıtlama ve işaretleme yapılması öngörülüyor. Bu adımlar, tüketim alışkanlıklarını değiştirmeyi hedefliyor.
Bakanlığın hazırladığı taslak yönetmeliğin önümüzdeki günlerde sektör temsilcileri ve STK'larla paylaşılması bekleniyor. Yönetmelik, yıllık 1,5 milyon ton karbondioksit salımını engellemeyi ve yaklaşık 1,5 milyar lira tasarruf sağlamayı hedefliyor. Uygulamanın bu yıl içinde başlayacağı öngörülüyor.
TÜİK tarafından yapılan araştırmaya göre, toplumun büyük bir kısmı tek kullanımlık plastiklerin azaltılmasını destekliyor. Araştırmaya katılanların yüzde 77,65’i bu ürünlerin daha az kullanılmasını istiyor. Ayrıca, birçok kişi doğa dostu alternatiflerin kullanımını destekliyor.
