Erken Başlayan Sezon
Akseki'de her yıl nisan ayının ilk haftalarında başlayan kuzugöbeği sezonu, bu yıl bahar yağmurlarının etkisiyle daha erken açıldı. Yağışların devam etmesi durumunda, hasadın mayıs ayı sonuna kadar sürmesi bekleniyor. Özellikle sedir ve ladin ağaçlarının bulunduğu nemli bölgelerde yetişen kuzugöbeği, diğer mantar türlerine göre daha değerli olduğu için dikkat çekiyor.
Dağlara Giden Aksekililer
Sezonun başlamasıyla birlikte Akseki halkı, sabahın erken saatlerinde dağların yolunu tutuyor. Çeşitli yaş gruplarından insanlar, kuzugöbeği toplamak için dağlara çıkıyor. Toplayıcılar, gün boyunca dağlarda gezerek mantar ararken, bir kişinin günlük ortalama 1 ila 5 kilogram arasında ürün bulabildiği ifade ediliyor.
Tecrübeli Toplayıcılar
52 yaşındaki Fatma Kara, yaklaşık 40 yıldır kuzugöbeği topladığını belirterek, sezonun heyecanını şu sözlerle anlattı: "Bu mantarın zamanı gelince sabah erken eşim ve çocuklarımla birlikte dağlara çıkarız. Karış karış gezeriz. Bazen 1 kilo, bazen 5-6 kilo bulduğumuz olur. İlk çıktığında kilosu 4.000 liraydı, şimdi 1.500 liraya düştü." Kuzugöbeği mantarının daha etli ve lezzetli olduğunu ifade eden Kara, sahil kesimlerinde yetişen mantarlarla arasında ciddi tat farkı bulunduğunu belirtti.
Zahmetli Bir İş
Mehmet Kara, Toros Dağları'nda nisan yağmurlarının başlamasıyla kuzugöbeği mantarının çıkmaya başladığını dile getirerek, "Kuzugöbeği mantarı her yerde çıkmaz. Güneş gören, karlı, sedir ve ladin ağaçlarının bulunduğu bölgelerde çıkar. Kuzugöbeğini toplamak oldukça zahmetli bir iştir. Sabahtan akşama kadar ağaçların dibini gezerek kuzugöbeği arıyoruz" dedi. Akseki kuzugöbeğinin bu özelliği nedeniyle daha çok tercih edildiği ve yüksek fiyatlardan alıcı bulduğu vurgulanıyor.
Kış Hazırlıkları
Toplanan kuzugöbeklerinin bir kısmı satılırken, bir kısmı da kurutularak kış ayları için saklanıyor. Yöre halkı, kurutulan mantarı özellikle etli yemeklerde ve nohutla birlikte tüketerek sofralarını zenginleştiriyor.
Bir Tutku Haline Geldi
Kuzugöbeği toplamanın kendileri için adeta bir alışkanlık haline geldiğini ifade eden Kara, "Evde otursak aklımız hep dağda kalır. Elinde, belinde ağrısa bile hep dağlara çıkmak istersin. Bir tane bile bulsak çocuklar gibi seviniriz. Bazen bulamayınca üzülürüz ama yine de vazgeçemeyiz. Bu iş biraz hastalık gibi" dedi. Akseki’de kısa süren ancak yoğun geçen kuzugöbeği sezonu, bölge halkı için hem ekonomik hem de kültürel bir değer olmayı sürdürüyor.
Kuzugöbeği Mantarının Özellikleri
Akseki'de kuzugöbeği mantarı sezonu, genellikle nisan ayı ortasında başlar ve mayıs ayı sonlarına kadar devam eder. Bahar yağmurları ve sedir/ladin ağaçlarının dipleri, en verimli dönemleri belirler. Toroslar’da bu değerli mantar, bahar aylarında yoğun olarak toplanır.
Doğada bulunan yalancı kuzugöbeği denilen zehirli türleri nedeniyle toplama ve tüketim aşamasında dikkatli olmak gerekir. Bu mantarın Latince adı Morchella esculenta’dır. Genellikle ilkbahar aylarında, özellikle yağışlı dönemlerden sonra ormanlık alanlarda, ağaç diplerinde ve yanmış bölgelerde bulunur.
Kuzugöbeği mantarının dünyada yaklaşık 40 çeşidi bulunmaktadır. Türkiye’de ise 10 ila 15 türü doğal olarak yetişmektedir. Toroslardan başlayarak Akdeniz, Ege, Karadeniz ve Doğu Anadolu ormanlarından toplanır. Özellikle Ege ve Akdeniz Bölgelerinde yaygın olarak tanınan, tüketilen ve pazarlarda satılan ve nadir bulunan bir mantar türüdür.
