Dünyada kolorektal kanser, en yaygın kanser türlerinden biri olarak kabul edilmektedir. Yılda yaklaşık 2 milyon yeni vaka kaydedilirken, Türkiye’de bu hastalıkla karşılaşan kişi sayısı 22 bine ulaşmaktadır. Bu veriler, hastalığın genellikle 50 yaş üstü bireylerde daha yaygın olduğunu gösterse de, 50 yaş altındaki genç yetişkinlerde de belirgin bir artış gözlemlenmektedir. Özellikle Türkiye’nin kuzeydoğu, ortadoğu ve güneydoğu bölgelerinde kolon kanseri nedeniyle hayat kaybı oranlarında artış meydana gelmektedir.
Kolon kanserinin erken evrede tespit edilmesi durumunda tedavi olasılığı yüksektir, ancak geç teşhis, daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabilmektedir. Bazı yaşam tarzı değişiklikleri, kolorektal kanser riskini %30-50 oranında azaltabilmektedir. Ayrıca, erken tanı ile 5 yıllık sağkalım oranı %90’ın üzerine çıkabilmektedir. Memorial Antalya Hastanesi Genel Cerrahi Bölüm Başkanı Prof. Dr. Alihan Gürkan, kolon kanserinin nedenleri, korunma yöntemleri ve tedavi süreçleri hakkında önemli bilgiler aktarmaktadır.
50 Yaş Üstü Kişilerin Dikkat Etmesi Gerekenler
Kolorektal kanser, kalın bağırsak ve rektum hücrelerinin kontrolsüz büyümesi ile oluşur. Genellikle poliplerin zamana bağlı olarak kansere dönüşmesi süreci ile başlar. Kesin nedeni tam olarak bilinmese de, genetik yatkınlık, ileri yaş (özellikle 50 yaş üstü), sağlıksız beslenme, obezite, sigara ve alkol kullanımı gibi risk faktörleri bu durumu tetikleyebilir. Prof. Dr. Alihan Gürkan, bu faktörlerin hücrelerde genetik değişikliklere yol açarak kanser gelişimini hızlandırabileceğini belirtmektedir.
Belirtileri Göz Ardı Etmeyin
Kolon kanserinin belirtileri genellikle erken evrede belirgin değildir. Bu belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebilir ancak yaygın olanları arasında dışkıda kan görülmesi, bağırsak alışkanlıklarında değişiklik (ishal, kabızlık ya da dışkı şeklinde incelme), karın ağrısı ve kramplar yer almaktadır. Ayrıca açıklanamayan kilo kaybı, yorgunluk ve halsizlik de dikkate alınması gereken belirtilerdir. Bu tür belirtiler fark edildiğinde bir doktora başvurmak, erken tanı şansını artıracaktır.
Kolon Kanserinden Korunma Yöntemleri
Prof. Dr. Alihan Gürkan, kolon kanserinden korunmak için bazı önerilerde bulunmaktadır. Kolorektal kanserin büyük ölçüde yaşam tarzı değişiklikleri ile önlenebileceğini vurgulayan Gürkan, sağlıklı beslenme alışkanlıkları edinilmesini, meyve, sebze ve tam tahıllar açısından zengin bir diyet uygulanmasını tavsiye etmektedir. Kırmızı et ve işlenmiş et tüketiminin sınırlandırılması gerektiğini belirten uzman, lifli gıdaların bağırsak sağlığını koruyarak kanser riskini düşürdüğünü ifade etmektedir.
Ayrıca sigara ve alkolün bırakılması, kilo kontrolünün sağlanması, düzenli egzersiz yapılması ve tarama testlerinin ihmal edilmemesi gerektiğini eklemektedir. 45-50 yaşından itibaren düzenli kolonoskopi yaptırmanın önemine dikkat çeken Gürkan, erken evrede polip tespiti ile kanserin önlenebileceğini vurgulamaktadır. Su tüketiminin artırılması ve kabızlık sorunundan kaçınılması da sağlıklı bir bağırsak için önemli faktörlerdir.
