Aydın'da Ekosistemi Koruma ve Doğa Severler Derneği (EKODOSD) tarafından düzenlenen toplantıda, orman yangınları ve bu yangınların önlenmesi konuları gündeme alındı. EKODOSD Başkanı Bahattin Sürücü'nün öncülüğünde gerçekleşen programda, 'Yangın ekolojisi, bütüncül yangın yönetimi ve ekolojik restorasyon' gibi önemli konular ele alındı. Ayrıca, Oregon Eyalet Üniversitesi Orman Fakültesi’nde misafir öğretim üyesi olarak çalışan Yangın Ekoloğu Doç. Dr. Okan Ürker, konuşmacı olarak katıldı.
Doç. Dr. Ürker, orman yangınlarının sadece söndürülmesi gereken afetler olmadığını, aynı zamanda ekolojik, sosyal ve ekonomik boyutları olan süreçler olduğunu ifade etti. Akdeniz ekosistemlerinde yangınların binlerce yıldır varlığını sürdürdüğünü ve iklim değişikliği, arazi kullanımındaki değişiklikler ile kırsal nüfusun azalmasının yangınların sıklığını ve etkilerini değiştirdiğini belirtti. 1950'li yıllardan itibaren orman kanunu ile ormandan uzaklaştırılan keçilerin aslında ormanın korunmasında önemli bir unsur olduğunu vurguladı.
Keçilerin Ormandaki Rolü
Doç. Dr. Ürker, Türkiye'de 1950'den itibaren yürürlüğe giren 6831 sayılı Orman Kanunu ile keçilerin ormanda otlatılmasının yasaklanmasının ardından yangınların büyük felaketlere dönüşmeye başladığını belirtti. Anadolu'da keçi otlatmanın yüzyıllardır kırsal yaşamın önemli bir parçası olduğunu ifade eden Ürker, bu yasakların ekolojik ve sosyo-ekonomik sonuçlar doğurduğunu vurguladı. Uzun vadede otlatmanın yokluğunun orman altındaki yakıt yükünü artırdığını ve son yıllarda yaşanan büyük yangınların bu durumu gözler önüne serdiğini belirtti.
Ormanın Korunmasında Sürdürülebilir Modeller
Ormanda otlayan hayvanların, yerdeki yanıcı bitkileri yiyerek alan temizliği yaptığını ve bu sayede yangın çıksa bile yayılmadan söndüğünü ifade eden Ürker, silvo pastoralizmin orman, mera ve hayvancılığın entegre edildiği sürdürülebilir bir arazi kullanım modeli olduğunu söyledi. Avrupa'nın Akdeniz kuşağında, keçi, koyun, sığır ve at gibi otlayan türlerin geleneksel yöntemlerle orman altı örtüsünü temizlemesinin yangın riskini azalttığını ve biyoçeşitliliği desteklediğini belirtti. Örneğin, İspanya ve Portekiz'de uygulanan projelerin bu konuda önemli başarılar elde ettiğine dikkat çekti.
İspanya'daki Uygulamalar
Türkiye'de 76 yıldır çobanlar ve sürülerinin ormandan uzaklaştırıldığını, ancak İspanya'nın Endülüs Bölgesi'nde çobanlar ve sürüleri ile ormanların yangınlardan korunduğunu ifade etti. İspanya'daki bir projede, hayvanların yüksek riskli alanlarda kontrollü otlatılması sağlanarak ormandaki yakıt yükünün azaltıldığı bilgisi verildi. Doç. Dr. Ürker, bu tür bir sistemin Türkiye'de de uygulanması durumunda yangınların büyümesinin önlenebileceği ve ülkeye ekonomik fayda sağlanabileceğini belirtti.
