Bitlis’in Hizan ilçesinde dut yetiştiriciliğinin mevcut durumu ve potansiyelinin belirlenmesi amacıyla gerçekleştirilen bilimsel araştırma sonuçları kamuoyuyla paylaşıldı. Araştırma, Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi'nden Dr. Adnan Doğan, Tatvan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden Dr. Semih Aykut ve Hizan İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü'nden Ziraat Yüksek Mühendisi Orhan Durmaz tarafından yürütüldü. Çalışmada, Hizan ilçesinin dut yetiştiriciliği kültürü ayrıntılı bir şekilde incelendi.
Yenikent Mahallesi başta olmak üzere Akdik, Akşar, Gayda ve Süttaşı gibi 11 farklı yerleşim yerinde gerçekleştirilen araştırmada, oransal örnekleme yöntemiyle seçilen 72 üreticiye 58 sorudan oluşan bir anket uygulandı. Saha çalışmaları sonucunda elde edilen veriler, bölge tarımının genel durumu hakkında önemli bilgiler sağladı.
Çalışmanın en dikkat çekici bulgusu, üreticilerin teknik bilgiye erişim düzeyinin düşük olması oldu. Ankete katılan çiftçilerin tamamının toprak analizi yaptırmadığı ve herhangi bir tarımsal kooperatife üye olmadığı tespit edildi. Ayrıca, üreticilerin %88,9'unun hastalık ve zararlılara karşı herhangi bir mücadele yöntemi uygulamadığı ve en büyük sorunun külleme hastalığı ile yaprak biti olduğu belirtildi.
Araştırmada, ilçede %55,6 oranında beyaz dut yetiştirildiği ve ağaçların terbiye ile budama işlemlerinin geleneksel yöntemlerle yapıldığı vurgulandı. Üretilen dutların yaklaşık %50’sinin evsel tüketim için ayrıldığı, bu durumun bölge ekonomisi için önemli bir potansiyelin değerlendirilemediğini gösterdiği ifade edildi.
Raporun sonuç bölümünde, Hizan dutunun katma değerini artırmak için bazı çözüm önerileri sunuldu. Bilimsel raporda; üreticilere modern budama ve aşılama eğitimleri verilmesi, toprak analizi bilincinin oluşturulması ve ürünlerin pazarlanması için paketleme tesislerinin kurulması gibi öneriler yer aldı.
Ayrıca, Hizan’ın iklim ve toprak yapısının dut yetiştiriciliği için uygun olduğu, ancak verimin artırılması amacıyla bilimsel tarım yöntemlerine geçilmesinin zorunlu olduğu kaydedildi. Çalışmada, meyvecilikle uğraşan kesimin yaş düzeyinin yüksek olduğu, bu durumun dinamik bir iş gücünün eksikliğini gösterdiği belirtildi. Gençlerin tarımsal üretime yönlendirilmesi gerektiği vurgulandı.
İlçede karşılaşılan en önemli sorunlar arasında eğitim ve teknik bilgi eksikliği, ekonomik zorluklar, fidan temini ve üretim alanlarının küçüklüğü sıralandı. Hizan’ın iklimi, Bitlis’in diğer ilçelerinden farklılık gösterse de dut yetiştiriciliği için uygun bir ortam sunmaktadır. Bu nedenle dut alanlarının artırılması ve bilinçli yetiştiricilik yapılabilmesi için plan ve projeler geliştirilmesi gerektiği ifade edildi.
Modern kapama bahçeleri kurularak, üreticilerin teknik bilgi eksikliklerinin giderilmesine yönelik eğitimlerin verilmesi önerildi. Araştırma sonucunda, Hizan ilçesinde dut ağaçlarının genellikle dağınık bir şekilde bulunduğu ve bakımları konusunda sorunlar yaşandığı belirtildi. Çiftçiler, tarımsal kooperatiflerin eksikliğinden dolayı ürünlerini pazarlama konusunda sıkıntı yaşadıklarını ifade ettiler. Üreticilerin birliklere ve kooperatiflere üye olmalarının teşvik edilmesi gerektiği vurgulandı.
