Diyabet sadece kan şekeri yüksekliğiyle sınırlı bir hastalık değil. Uzun süre kontrol altına alınamayan diyabet, damarları ve sinirleri olumsuz etkileyerek, özellikle ayaklarda ciddi sorunlara yol açabiliyor. Op. Dr. Bangin Bekir Candan, diyabetik ayağın bu sürecin en ağır sonuçlarından biri olduğunu vurguladı. Dünya genelinde her yıl yaklaşık 1 milyon kişi diyabetik ayak nedeniyle uzuv kaybı yaşıyor. Türkiye’de ise bu sayı yılda yaklaşık 10 bin kişiyi buluyor.
Diyabetik Ayak Yaralarının Nedenleri
Diyabetik ayak yaralarının oluşumunda iki temel mekanizmanın rol oynadığı belirtiliyor. İlk olarak, sinir hasarı yani nöropati, ayakta his kaybına neden oluyor. Bu durumda hastalar, ağrıyı, sıcaklığı ve basıncı algılayamıyorlar. Ayakkabı içindeki yabancı cisimler fark edilmediğinden, uzun süre aynı noktaya basılmasıyla yaralar meydana geliyor. İkinci önemli neden ise damar tıkanıklığı. Damar daralması nedeniyle dokulara yeterli oksijen gitmiyor, bu da yaraların geç iyileşmesine ve enfeksiyon riskinin artmasına yol açıyor.
Diyabetik Ayağın Önlenmesi İçin Öneriler
Diyabetik ayağın önlenmesinde farkındalık büyük önem taşıyor. Op. Dr. Candan, diyabet hastalarının ayaklarını her gün kontrol etmeleri gerektiğini belirtti. Ayak tabanı ve parmak aralarının incelenmesi, iki ayak arasında sıcaklık farkı ya da dokunma hissinde azalma gibi durumların erken uyarı işareti olabileceğini ifade etti. Ayrıca, ayak bakımının diyabet hastaları için hayati öneme sahip olduğu vurgulandı. Ayaklar ılık suyla yıkanmalı, iyice kurulanmalı ve cilt kuruluğunu önlemek için uygun kremler kullanılmalıdır.
Ayakkabı giyilmeden önce mutlaka içinin kontrol edilmesi gerektiğini belirten Candan, en ufak bir kızarıklık ya da yara fark edildiğinde zaman kaybetmeden doktora başvurulması gerektiğini söyledi. Pamuksu çorapların tercih edilmesi, ayakların kuru tutulması ve ortopedik özellikte ayakkabıların kullanılması önem taşıyor.
Teknolojik Gelişmelerin Rolü
Teknolojik gelişmeler de diyabetik ayakla mücadelede önemli bir rol oynamakta. Akıllı tabanlıklar, basınç ve sıcaklık değişimlerini takip ederek ülser riskini erken dönemde haber verebiliyor. Isı sensörlü çoraplar ve 3D yazıcılarla kişiye özel üretilen tabanlıklar, ayak sağlığının korunmasına yardımcı olmaktadır.
Diyabetik ayağın önlenebilir bir sağlık sorunu olduğunun altını çizen Op. Dr. Candan, doğru bilgilendirme, düzenli takip ve küçük önlemlerle diyabete bağlı uzuv kayıplarının büyük bir kısmının engellenebileceğini belirtti. Küçük bir ihmal, büyük kayıplara yol açabilir.
