VM Medical Park Bursa Hastanesi'nde görevli Hematoloji Uzmanı Dr. Nihan Alkış, talasemi hastalığının kalıtsal ve genetik geçişli bir kan hastalığı olduğunu ifade etti. Talasemi, kırmızı kan hücrelerinde oksijen taşıyan hemoglobin üretiminde görülen bozukluk nedeniyle gelişmektedir. Bu hastalık, minör (taşıyıcılık), intermedia ve major olmak üzere üç farklı formda kendini göstermektedir. Dr. Alkış, hastalığın klinik tespitlerinin tipine göre değişiklik gösterdiğini belirtti ve talasemi minör formunun genellikle belirti vermeden seyrettiğini, çoğunlukla evlilik öncesi tarama testleri ile tespit edildiğini vurguladı.
Talasemi Majorun Belirtileri
Talasemi major hastalığı, genellikle bebeklik döneminde belirtilerini göstermektedir. Uzm. Dr. Nihan Alkış, solukluk, dalak ve karaciğer büyümesine bağlı karın şişliği ile büyüme geriliğinin sık görülen şikayetler arasında olduğunu ifade etti. Bu hastaların yaşamlarının erken dönemlerinden itibaren düzenli kan nakline ihtiyaç duyduğunu ve bu sürecin ömür boyu devam edebileceğini belirtti.
Talasemi Minörün Fark Edilmesi Zor
Talasemi minör taşıyıcılarında genellikle belirgin şikayetlerin görülmediğini dile getiren Dr. Alkış, bu nedenle taşıyıcılığın çoğu zaman fark edilmeden nesilden nesile aktarılabileceğini söyledi. Ayrıca, talasemi intermedia hastalarında belirtilerin daha ileri yaşlarda ortaya çıkabileceğini ve zaman zaman kan nakli gerekliliğinin doğabileceğini ifade etti.
Tedavi Yöntemleri
Tedavi sürecinin, hastalığın tipine göre planlandığını belirten Uzm. Dr. Alkış, talasemi majör hastalarında kan nakli, demir yükünü azaltıcı tedaviler ve uygun verici bulunması durumunda kemik iliği naklinin uygulanabileceğini açıkladı. Son dönemlerde geliştirilen Luspatercept etken maddeli ilacın bazı hastalarda kan nakli ihtiyacını azaltabildiğini de sözlerine ekledi.
Evlilik Öncesi Tarama Şart
Talaseminin genetik geçişli bir hastalık olduğuna dikkat çeken Uzm. Dr. Alkış, "Anne ve babanın her ikisinin de taşıyıcı olduğu durumlarda, her gebelikte yüzde 25 oranında hasta çocuk doğma riski bulunmaktadır. Bu nedenle, evlilik öncesi taramalar ve doğum öncesi tanı yöntemleri sayesinde talasemi büyük ölçüde önlenebilir" dedi. Eşlerin her ikisinin de taşıyıcı olduğu durumlarda doğacak çocuğun yüzde 25 hasta, yüzde 50 taşıyıcı ve yüzde 25 sağlıklı olma ihtimalinin bulunduğunu belirten Uzm. Dr. Nihan Alkış, eşlerden yalnızca birinin taşıyıcı olması durumunda ise çocukların hasta olmayacağını, ancak yüzde 50 oranında taşıyıcı olabileceğini ifade etti. Bu nedenle, taşıyıcı çiftlerin gebeliğin erken döneminde doğum öncesi tanı merkezlerine başvurmasının büyük önem taşıdığını vurguladı.
Dünya Talasemi Günü
Her yıl kutlanan Dünya Talasemi Günü'nün farkındalık oluşturmak için önemli bir fırsat sunduğunu belirten Uzm. Dr. Nihan Alkış, 1993 yılından bu yana bu özel gün kapsamında bilinçlendirme çalışmalarının sürdürüldüğünü ifade etti. Türkiye’de 1 Kasım 2018 tarihinden itibaren uygulanan "Evlilik Öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı" ile taşıyıcı bireylerin tespit edilerek hasta bebek doğumlarının önlenmesinin hedeflendiğini belirten Uzm. Dr. Nihan Alkış, bilinçli yaklaşım, düzenli kontrol ve erken tanının hastalıkla mücadelede en güçlü adımlar olduğunu vurguladı.
