Irak Kürt Bölgesel Yönetimi'nde (IKBY) Erbil'de, yaklaşık bir haftadır süregelen akaryakıt krizi nedeniyle akaryakıt istasyonlarında uzun araç kuyrukları meydana geldi. Sübvansiyonlu benzinin litre fiyatı 750 Irak dinarı (yaklaşık 50 cent) olarak belirlenmesine rağmen, serbest piyasada fiyatlar 2 bin Irak dinarını (yaklaşık 1,5 dolar) aşarak rekor seviyelere ulaştı. Bu durum, sürücülerin uzun süre beklemesine yol açtı.
Erbil'deki birçok akaryakıt istasyonunda benzin sıkıntısı yaşanırken, sürücüler günlerdir yakıt almak için sırada bekliyor. Hükümetin fiyatları düşürme yönündeki kararına rağmen, arz sıkıntısının devam etmesi durumu zorlaştırıyor.
Açıklamalar ve Gelişmeler
IKBY hükümeti, krizin temel nedeninin sübvansiyonlu benzin üretimi için ayrılan günlük 50 bin varillik ham petrol kotasının yetersizliği olduğunu duyurdu. Ayrıca, ticari akaryakıt istasyonlarının çoğunda stokların tükendiği ve bu nedenle acil destek sağlandığı belirtildi. Hükümet, tüm kentlere düzenli yakıt ulaştırılması amacıyla akaryakıt istasyonu sahipleri ve dağıtıcı firmalarla toplantılar gerçekleştirdiğini ifade etti.
Bunun yanı sıra, sübvansiyonlu yakıtın dağıtımını daha şeffaf hale getirmek için bir elektronik uygulamanın kısa süre içinde devreye alınacağı belirtildi. Hükümet, benzin fiyatlarındaki artışın kalıcı hale gelmesine izin vermeyeceklerini ve istasyon işletmecileri ile yakıt satıcılarına kar marjlarını düşürmeleri çağrısında bulundu.
Bağdat ile İlişkiler
IKBY hükümeti, Bağdat yönetiminden bölgeye tahsis edilen günlük ham petrol miktarının 50 bin varilden 126 bin 700 varile çıkarılmasını talep etti. Bu talebin, IKBY’nin Irak nüfusundaki yüzde 12,67’lik payı dikkate alınarak yapıldığı belirtildi. Ayrıca, akaryakıt sektöründeki tekelci uygulamaların önlenmesi için yeni tedbirler alınacağı ifade edildi.
Yetkililer, sübvansiyonlu normal benzin fiyatının 750 Irak dinarı olarak uygulanmaya devam edeceğini, dağıtımın yalnızca hükümetin belirlediği standartlara uyan istasyonlar aracılığıyla yapılacağını bildirdi. Ancak "süper" ve "iyileştirilmiş" benzin türlerinin fiyatlarının piyasa koşullarına göre yeniden düzenleneceği kaydedildi.
Turizm Üzerindeki Etkiler
Duhok Turizm Müdürlüğü Sözcüsü Cafer Heruri, benzin sıkıntısının kente gelen turistleri de olumsuz etkilediğini ifade etti. Çeşitli ziyaretçilerin yeterli yakıt bulamaması nedeniyle kent içindeki gezi planlarını iptal etmek zorunda kaldığı, bazı turistlerin ise Musul’a dönebilmek için yakıtlarını korumaya çalıştığı bildirildi. Ayrıca, ziyaretçi sayısındaki düşüşün yalnızca benzin krizine bağlı olmadığı, bölgesel güvenlik gerilimleri, havaalanlarının kapanması ve maaş ödemelerindeki gecikmelerin de bu durumu etkilediği belirtildi.
Denetim ve Cezalar
Erbil Petrol ve Madenler Müdürlüğü, yapılan denetimlerde 28 akaryakıt istasyonunda yakıt kalitesinde usulsüzlük tespit etti. Bazı istasyonların normal benzini "iyileştirilmiş", iyileştirilmiş benzini ise "süper" benzin olarak sattığı belirlendi. Kuralları ihlal eden istasyonlara 3 gün ile 1 ay arasında kapatma cezası uygulanırken, 1 milyon ile 5 milyon Irak dinarı arasında para cezası kesildi.
