Türkiye ile Ermenistan arasındaki normalleşme süreci sürerken, yapılan ziyaretler ve atılan adımlar dikkat çekiyor. Türk Hava Yolları'nın İstanbul-Erivan seferleri başlatması, Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz'ın Erivan'daki Avrupa Siyasi Topluluğu Zirvesi'ne katılması gibi gelişmeler, bu süreçteki önemli adımlar olarak öne çıkıyor. Yılmaz'ın Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile gerçekleştirdiği görüşme sonrası, Ani Köprüsü'nün ortak restorasyonu için mutabakat zaptı imzalanması, iki ülke arasındaki ilişkilerin gelişimi açısından anlam taşıyor. Yıllardır doğrudan iletişim kurmayan iki ülke, Türkiye-Ermenistan Normalleşme Süreci Özel Temsilcisi Büyükelçi Serdar Kılıç ve Ermenistan’ın özel temsilcisi Ruben Rubinyan öncülüğünde işbirliği yapıyor. Ancak, merakla beklenen bir sonraki adım, sınırların açılması.
Türkiye, 1993 yılında Iğdır'daki Alican sınır kapısını kapatmıştı. Ermenistan tarafındaki Margara sınır kapısının üçüncü ülke vatandaşları ve diplomatik pasaport sahipleri için açılması 2022'de kararlaştırılmıştı ancak bu karar henüz uygulanmadı. Margara Sınır Kapısı’ndaki tüm kontrol görevleri, Rus Sınır Muhafız Birlikleri'nin 1 Mart 2025 itibarıyla çekilmesiyle Ermenistan Sınır Muhafız Birlikleri’ne devredilmişti.
İki ülke arasındaki Alican-Margara Sınır Kapısı, 2023 yılında 6 Şubat depremleri sırasında insani yardım malzemelerinin geçişi için açılmıştı. Şimdi ise dikkatler Kars-Gümrü sınırına çevrildi. Ermenistan, sınırın yeniden açılmasını ve iki ülke arasında tren seferlerinin başlamasını talep ediyor. Ankara ve Erivan, Kars-Gümrü demiryolunun açılması için ortak bir irade beyanı imzaladı. Türkiye-Ermenistan Ortak Çalışma Grubu'nun 28 Nisan'da Kars'ta yaptığı toplantı, sınırın açılmasına yönelik umutları artırdı. Kars-Gümrü Demiryolu, Ermenistan’ın Batı’ya açılması açısından kritik bir bağlantı olarak kabul ediliyor.
Gümrü, Türkiye’nin 325 kilometrelik sınırında yer alan iki sınır kapısından birine ev sahipliği yapıyor ve Akyaka demir yolu ile bağlantılı. Ermenistan’ın ikinci büyük kenti Gümrü’deki Akhurik tren istasyonu ile Akyaka tren istasyonu sadece 10 kilometre uzaklıkta, fakat sınırların kapalı olması nedeniyle uzun yıllardır sefer gerçekleştirilemiyor.
Akhurik tren istasyonunun geçmişi ise oldukça ilginç. Türkiye’nin 1993 yılında sınırı kapatmasının ardından, Akhurik istasyonu uzun süre açık kaldı. Ermenistan’da kondüktör olarak görev yapan Agop Gevorgyan, sınırların kapatılmasının ardından işten çıkarıldı. Gevorgyan, 20 yıl boyunca bir gün seferlerin yeniden başlayacağı umuduyla istasyonun kapısında bekledi. Bu süre zarfında, Türkiye’deki Doğu Kapı istasyonunda görevli olanlarla dostluk kurdu.
Sınırı ziyaret eden Türk gazeteciler, Gümrü Asparez Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Levon Barsegyan ile bir araya gelerek, sınırın açılmasının önemini tartıştılar. Barsegyan, Akhurik tren istasyonunun, Soğuk Savaş döneminin demir yol ağının bir parçası olduğunu belirtti ve “Bu istasyon, Ermenistan’dan Türkiye’ye son nokta. Oradan da Avrupa’ya uzanan yolun son istasyonu. Burası, Asya ile Avrupa arasındaki Orta Koridor’un bir parçası haline gelebilir” dedi. Sovyet döneminde bu güzergahın aktif olduğunu ve 1992-93 yıllarında bir yıl boyunca açık kaldığını hatırlatan Barsegyan, sınırın yeniden açılmasının iki ülke arasındaki ticaret ve ilişkilerin gelişimini büyük ölçüde etkileyebileceğini belirtti. Ayrıca, bu durumun sadece Türkiye ve Ermenistan için değil, komşu ülkeler için de fayda sağlayacağını ifade etti.
