Erzurum'dan biri dişi, biri erkek iki çoban köpeği, 1938 yılında ABD'ye gönderilmek üzere seçildi. Araştırmacı Taner Özdemir, Dr. Işıl Acehan'ın çalışmasının, bu köpeklerin Türkiye'den ABD'ye gönderilmesi sürecini ele aldığını belirtti. Özdemir, "Makaleye göre süreç, ABD Tarım Bakanı Henry Wallace'ın 1930'lu yılların sonunda başlattığı 'dünyanın en iyi çoban köpeğini bulma' projesi kapsamında şekillenmiştir," dedi. Dönemin Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Mehmed Münir Ertegün'ün girişimleri sayesinde, Atatürk'ün onayı alınarak köpekler seçilmiştir. O dönemde köpek ihracatı yasak olmasına rağmen, bu sevkiyat sembolik bir diplomatik jest olarak kabul edilmiştir.
Köpeklerin Bilimsel Testleri
ABD'ye gönderilen köpekler, bilimsel testlere tabi tutulmuş ve güçlü içgüdüleri ile bağımsız karakterleri nedeniyle dikkat çekmiştir. Özdemir, II. Dünya Savaşı yıllarında bu köpeklerin, ABD Donanması tarafından Maryland'deki bir telsiz istasyonunun korunmasında görevlendirildiğini belgelerle ortaya koyduğunu ifade etti. Bu durum, Erzurum kökenli çoban köpeklerinin sadece tarımsal değil, aynı zamanda askerî bağlamda da değerlendirildiğini göstermektedir.
Erzurum'un Hayvancılık Kültürü
Taner Özdemir, bu sürecin Erzurum'un hayvancılık kültürünün uluslararası boyut kazanmasının nadir örneklerinden biri olduğunu vurguladı. Dr. Işıl Acehan'ın titiz arşiv çalışmaları sayesinde, bu hikâyenin diplomatik ve askerî yönleri netlik kazanıyor. Araştırmalar, Anadolu çoban köpeklerinin 1938 yılında ABD'ye gönderildiğini ve bu sürecin Türk-Amerikan ilişkilerinde önemli bir başlık oluşturduğunu gösteriyor. Acehan'ın "Erzurumlu Çoban Köpekleri" başlıklı makalesi, Karabaş ve Fındık adlı köpeklerin ve ABD'de doğan yavruları Joe'nun bu tarihsel sürecini ayrıntılı biçimde ele alıyor.
Diplomatik Jest Olarak Değerlendirilmesi
Makaleye göre, ABD Tarım Bakanı Henry Wallace'ın dünyanın en iyi çoban köpeğini bulma çalışmaları kapsamında Türkiye'den özel bir talepte bulunduğunu belirten Özdemir, "Dönemin Washington Büyükelçisi Mehmed Münir Ertegün'ün girişimleriyle süreç resmiyet kazanmıştır. Atatürk'ün onayıyla Erzurum'dan seçilen iki köpek, ihracat yasağına rağmen istisnai bir diplomatik jest olarak ABD'ye gönderilmiştir," dedi. Köpeklerin ABD'de laboratuvar ortamlarında test edildiği ve II. Dünya Savaşı sırasında ABD Donanması tarafından Maryland'deki bir telsiz istasyonunun korunmasında kullanıldığını ifade etti.
Tarihsel Bağların Somut Göstergesi
Özdemir, "Bu çalışma, Erzurum'un yerel değerlerinin dünya tarihine nasıl dâhil olabildiğini göstermesi bakımından son derece önemlidir," dedi. Dr. Işıl Acehan'ın bilimsel katkıları, bu sıra dışı hikâyeyi sağlam bir tarihsel zemine oturtmuştur. Erzurum'un yüksek yaylalarında yetişen Anadolu çoban köpekleri, 1938 yılında Türkiye ile ABD arasında kurulan diplomatik ilişkinin parçası olmuştur. Bu süreci ayrıntılarıyla ortaya koyan çalışma, Türk-Amerikan ilişkilerinin ortaya çıkarılmasında otorite kabul edilen akademisyen Dr. Işıl Acehan'a aittir.
Askerî Bağlamda Değerlendirilmesi
ABD Tarım Bakanı Henry Wallace'ın girişimiyle başlayan sürecin, Türkiye'nin Washington Büyükelçisi Mehmed Münir Ertegün aracılığıyla Ankara'ya taşındığını vurgulayan Özdemir, "Süreç Atatürk'ün onayıyla sonuçlanmıştır. O dönemde köpek ihracatı yasak olmasına rağmen, bu iki köpek istisnai bir diplomatik jest olarak ABD'ye gönderilmiştir," ifadelerini kullandı. Makale, köpeklerin ABD'de bilimsel testlere tabi tutulduğunu ve II. Dünya Savaşı sırasında ABD Donanması tarafından Maryland'daki bir telsiz istasyonunun korunmasında kullanıldığını ortaya koymaktadır. Bu yönüyle Erzurumlu çoban köpekleri, hem diplomatik hem askerî tarihte dikkat çekici bir örnek oluşturmaktadır.
