Gaziantep’te önemli bir yer tutan ve Zeugma’nın en dikkat çekici eserlerinden biri olan "Çingene Kızı" mozaiği ile ilgili sevindirici bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri’nde tespit edilen mozaik paneli, Türkiye’ye iade edilmek üzere gerekli diplomatik işlemler tamamlandıktan sonra ülkemize getirildi. Kültür ve Turizm Bakanlığının yürüttüğü bilimsel çalışmalar sayesinde bu tarihi eser, yeniden ait olduğu coğrafyaya kavuşmuş oldu.
Kültürel Mirasın İadesi
Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un göreve başlamasıyla birlikte yürütülen iade süreçleri arasında "Çingene Kızı" panelinin geri dönmesi dikkat çekti. Daha önce Türkiye’ye getirilen 12 panelin ardından, bu büyük kompozisyonun bir parçası daha kültürel mirasa kazandırılmış oldu. Bakan Ersoy, sosyal medya hesaplarından yaptığı açıklamada, "Gaziantep’imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık." dedi. Bu süreçte, eserlerin stil ve kompozisyon açısından benzerlik taşıdığı ifade edildi.
Zeugma Antik Kenti'nden Elde Edilen Eser
Gaziantep’in Nizip ilçesindeki Zeugma Antik Kenti’nde 1998 yılında gerçekleştirilen kurtarma kazılarında ortaya çıkarılan bu büyük taban mozaiği, 9,25 x 13,50 metre ölçülerindedir. Kamuoyunda "Çingene Kızı" olarak bilinen eser, Dionysos kültü ile ilişkilendirilen Maenad başı tasvirini içermektedir. Eserin büyük kompozisyona ait olduğu, Grenoble Alpes Üniversitesi’nden Dr. Djamila Fellague tarafından yürütülen araştırmalarla değerlendirilmiştir.
Uluslararası İş Birliği ve Eserin İadesi
Panelin çevrim içi bir müzayede evinde satışa sunulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay aracılığıyla Kültür ve Turizm Bakanlığına iletildi. Bakanlık uzmanları, panelin "Çingene Kızı" mozaiği ile önemli benzerlikler taşıdığını belirlemiştir. Bunun üzerine Bakanlık yetkilileri, Amerikan İç Güvenlik Birimine bilimsel veriler sunarak eserin iadesi için gerekli adımları attı. Amerika’daki iade süreçleri, Türkiye’nin lehine gelişmelerle sonuçlandı ve mozaik pano Chicago Başkonsolosluğu’na teslim edilerek Turkish Cargo ile ülkemize getirildi.
Bilimsel değerlendirmelerin ardından, Türkiye’ye getirilen bu eser, Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesine teslim edildi. Daha sonra Gaziantep’te "Çingene Kızı" mozaiğinin sergilendiği Zeugma Mozaik Müzesi’nde yeniden ait olduğu parçayla buluşturulması planlanmaktadır.
