İstanbul'daki Topkapı Sarayı Harem Bölümü'nde bulunan ‘Cariyeler Taşlığı’, Milli Saraylar Başkanlığı tarafından gerçekleştirilen geniş kapsamlı restorasyon ve tefriş çalışmalarının tamamlanmasının ardından ziyarete açıldı. Harem, yapısal olarak ‘hareme hizmet edenler’ ve ‘haremde yaşayanlar’ olmak üzere iki ana bölümden oluşmaktadır. Haremde hizmet eden erkek görevliler ‘karaağalar’, kadın görevliler ise ‘cariye’ olarak tanımlanmaktadır. Cariyeler, harem düzeninin ikinci halkasında yer alarak gündelik hayatın sürdüğü merkezlerden biri haline gelmişlerdir.
Yeni Düzenleme ile Ziyaret Süresi Uzadı
Gezi güzergâhında yer alan ancak daha önce sınırlı erişime açık olan ‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’, yeni düzenlemelerle birlikte ilk defa kapsamlı bir anlatımla ziyaretçilere sunulmaktadır. Yapılan düzenlemeyle ziyaret süresine yaklaşık 20 dakika eklenirken, mekanın mimari bütünlüğü üzerinden saray içi yaşamın tüm aşamaları daha anlaşılır hale getirildi. Cariyeler Taşlığı, üç kadınefendi dairesi, cariyeler koğuşu, çamaşırhane, mutfak, kiler, hamam, kahve ocağı gibi yardımcı birimlerden oluşan çok katmanlı bir yapı sergilemektedir. Bu merkezde cariyeler, dil ve din eğitiminin yanı sıra adab-ı muaşeret, el sanatları gibi birçok alanda eğitim almakta ve dinlenme fırsatları bulmaktaydılar. Ayrıca, ‘Kadınefendiler ve Cariyeler Taşlığı’ her gün 09.00-17.30 saatleri arasında, Topkapı Sarayı’nın kapalı olduğu salı günleri hariç, ek bir ücret alınmadan ziyaret edilebilmektedir.
Mimari ve Tarihi Önemi
Restorasyon çalışmaları hakkında bilgi veren Milli Saraylar Başkanı Yasin Yıldız, "Bugün bu önemli mekanların ziyaretçileriyle buluşması için bir aradayız. Topkapı Sarayı’nın Cariyeler Taşlığı olarak bilinen çok önemli bir avlusundayız. Burası, hem mimari açıdan hem de saray teşkilatındaki yeri açısından oldukça önemli bir alan. Harem bölümü, yerli ve yabancı ziyaretçiler tarafından en çok merak edilen yerlerden birisidir" dedi. Ayrıca, restorasyonun 17’inci yüzyılın sonuna ait yapılar üzerinde gerçekleştirildiğini belirten Yıldız, bu mekanların yapısal özelliklerinin ve içeriklerinin ziyaretçilere sunulacak şekilde düzenlendiğini ifade etti.
Altı Yıllık Restorasyon Süreci
Yasin Yıldız, restorasyon çalışmalarının 2020 yılında başladığını ve toplamda 6 yıllık bir süreci kapsadığını belirtti. Bu süreçte mimari restorasyonların yanı sıra, taşınabilir eserlerin de korunması ve sergilenmesi üzerine çalışmalar yürütüldü. Ayrıca, onarımlar sırasında Osmanlı çini sanatının eşsiz örneklerinin bulunduğu bölümlerin de restorasyonu gerçekleştirildi. Yıldız, "Burada yürütülen çalışmalar, hem geleneksel fonksiyonu hem de saray düzenindeki yeri itibarıyla oldukça özeldir" diye de ekledi.
Taşınabilir Eserler ve Eğitim Süreçleri
Restorasyon tamamlandıktan sonra 700 parça taşınabilir eserin sergilendiğini söyleyen Yasin Yıldız, "Bu eserler, burada kullanılmış olan koleksiyonlara ait olup, ziyaretçilerle buluşturulmaktadır. Cariyeler bölgesinin bir okul niteliğinde olduğunu ve buradaki eğitim süreçlerinin yansımalarını gösteren eserlerin de sergilendiğini unutmamalıyız" ifadelerini kullandı.
