Karabük Üniversitesi, Safranbolu Başak Cengiz Mimarlık Fakültesi bünyesinde yürütülen proje ile tarihi taş yapıların yüzey hasarlarının yapay zeka destekli makine öğrenmesi modeliyle tespit edilmesini hedefliyor. Türkiye Bilimsel ve Teknolojik Araştırma Kurumu (TÜBİTAK) tarafından desteklenen çalışma, tarihi yığma taş yapılardaki hasar tespit süreçlerini dijital teknolojilerle hızlandırmayı amaçlıyor.
Bu yenilikçi yaklaşım, tarihi taş yapıların belgelenmesi ve hasar analizlerinin yapılması konularına önemli bir katkı sağlamayı planlıyor. Projenin yürütücüsü Doç. Dr. Mehmet Mutlu ve ekibindeki araştırmacılar, bu süreçte Dr. Öğr. Üyesi Abdullah Bilgehan İyican ile Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü'nden Doç. Dr. Serap Sevgi'dir.
Arş. Gör. Mustafa Haki Eraslan, projenin odak noktası olan tarihi taş yapıların sayıca fazla olduğunu ve bunların korunmasının güncel bir araştırma konusu olduğunu belirtti. Proje kapsamında, Safranbolu'nun yanı sıra Tokat, Amasya, İstanbul, Bartın, Kastamonu ve Bolu gibi illerdeki tarihi yapıların yüzey hasar verileri toplanıyor. Bu veriler, derin öğrenme algoritmalarıyla eğitilerek analiz ediliyor.
Çalışma, tarihi yapıların fotogrametrik verilerini kullanarak üç boyutlu modeller oluşturmayı içeriyor. Açık kaynak kodlu yazılımlar aracılığıyla elde edilen cephe görüntüleri, geliştirilen yapay zeka tabanlı sistemle analiz edilerek çatlaklar, deformasyonlar gibi yüzey hasarları otomatik olarak tespit ediliyor. Tespit edilen hasarların ardından rölöve ve hasar tespit raporları hazırlanıyor.
Geliştirilen sistem, geleneksel hasar tespit yöntemlerinin ötesine geçmeyi hedefliyor. Bu sayede, uzman denetimli yapay zeka destekli bir hasar tespit iş akışı geliştiriliyor. Elde edilen çıktılarla ulusal ve uluslararası düzeyde yeni araştırmalara zemin hazırlamayı planlıyor.
Proje sürecinin önemli aşamaları tamamlanmış olup, kalan çalışmalar proje süresi içerisinde tamamlanacak. Karabük Üniversitesi’nde yürütülen bu proje, yapay zeka teknolojilerinin kültürel mirasın korunmasında etkin bir şekilde kullanılmasına katkıda bulunmayı amaçlıyor.
