Karabük Alparslan Gazi Anadolu Lisesi'nde, Öğretmen Nur Kabave Kutlu'nun danışmanlığında yürütülen bu çalışmada, öğrenciler son 50 yılda popüler olan Türkçe pop şarkılarının sözlerini inceleyerek, zaman kiplerini analiz etti.
Bu araştırma, şarkı sözlerinde geçmiş, şimdiki ve gelecek zaman kiplerinin eserlerin kalıcılığı üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi amaçladı. Python tabanlı veri analizi kullanılarak toplam 12 bin 397 fiil üzerinde çalışıldı.
9. sınıf öğrencisi Esmanur Ergin, daha önce şarkı sözleri üzerine sosyolojik araştırmalar yapıldığını ancak dilbilimsel yönünün yeterince incelenmediğini ifade etti. Ergin, "Müzik toplumu yansıtıyor ama aynı zamanda etkiliyor. Biz bunu bilimsel verilerle ortaya koymak istedik" şeklinde konuştu.
Projede yazılım kısmında görev alan Emir Demirer, birçok şarkı sözünü Python kodlarıyla analiz ettiğini belirtti. "Normal şartlarda elle yapılması yıllar sürebilecek bir çalışmayı, yazdığım kodlar sayesinde çok daha kısa sürede tamamladım. Şarkı sözlerinde kullanılan zaman kiplerini tek tek ortaya çıkardım" dedi.
Demirer, bu araştırmanın kendisine yazılım ve proje geliştirme açısından önemli katkılar sağladığını da ekledi. Ayrıca, araştırma kapsamında şarkı sözlerini derleyen Defne Dursun, eski şarkıların hala dinlenmeye devam ettiğini, yeni şarkıların ise kısa sürede gündemden düştüğünü gözlemlediğini söyledi.
Dursun, yapılan analizler sonucunda değişimin özellikle kullanılan zaman kiplerinden kaynaklandığını fark ettiklerini belirtti. "Dijitalleşme, hızlı tüketim kültürü ve sosyal medyanın anlık vurgusu şarkı sözlerine de yansıdı" dedi.
Çalışmanın danışman öğretmeni Nur Kabave Kutlu, dilin toplumsal değişimin en hassas göstergelerinden biri olduğunu vurguladı. Kutlu, "Bu değişimi en beklenmedik yer olan şarkı sözlerinde aradık. Eski şarkılar neden hâlâ dinleniyor, yeniler neden bu kadar çabuk tüketiliyor sorusundan yola çıktık. Elde ettiğimiz veriler, şimdiki zaman kipi kullanımının son 50 yılda iki kattan fazla arttığını gösterdi" ifadelerini kullandı.
Türkçe pop müziğinin evrensel anlatımdan anlık anlatıma doğru belirgin bir geçiş yaşadığını ifade eden Kutlu, dijitalleşme, hızlı tüketim kültürü ve sosyal medyanın anlık vurgusunun şarkı sözlerine de yansıdığını belirtti. "Türk toplumunun kolektivist yapıdan bireyselleşen bir yapıya dönüşümünü dilbilimsel olarak ortaya koyduk. Biz artık sadece şarkı sözlerini dinleyen değil, onların dilini çözen bir nesil yetiştiriyoruz" diye ekledi.
Araştırmada Türkçe pop müziğinin son 50 yıllık süreç içerisinde iki ayrı dönem halinde incelendiğine dikkat çeken Kutlu, ilk dönemde daha çok geniş zaman kullanımının öne çıktığını, son yılları kapsayan ikinci dönemde ise şimdiki zaman kullanımının belirgin şekilde arttığını belirtti.
Çalışma sırasında en büyük zorluğun eski şarkı sözlerini derlemek olduğunun altını çizen Kutlu, "1975’ten 2000 arasındaki en çok dinlenen ve güçlü sözlere sahip şarkıları doğru kaynaklardan elde etmekte zorlandık" dedi.
Ulusal Çocuk Araştırmaları Kongresi’nde kabul edilen bu çalışma, öğrenciler tarafından İstanbul Aydın Üniversitesi’nde sözlü bildiri olarak sunulacak.
