Kayseri'de bulunan Kültepe-Kaniş-Karum Ören Yeri, Türkiye'nin en uzun süreli arkeolojik kazı alanlarından biridir. Prof. Dr. Fikri Kulakoğlu'nun başkanlığındaki kazı çalışmaları, bölgenin tarımsal geçmişine ışık tutuyor. Kazı alanının etrafındaki Gesi, Koramaz Vadisi ve Yeşilyurt gibi mikro havzalar, kendilerine özgü iklim koşulları ile buğday ve arpa gibi çeşitli tarım ürünlerinin yetişmesine olanak tanımıştır. Yapılan araştırmalar, zeytin yetiştiriciliğinin o dönemde bilinçli bir şekilde yapıldığını ve iklimin zeytin tarımına uygun olduğunu göstermektedir. Kulakoğlu, "Zeytin yetiştiriciliği, o dönemde iklimin buna uygun olduğunu, nem oranının yüksek seyrettiğini ve yeterli su kaynaklarının bulunduğunu gösteriyor." ifadelerini kullandı.
Kapadokya'nın çeşitli yerlerinde benzer iklim özellikleri gözlemlendiğini belirten Kulakoğlu, günümüzde Talas ve çevresinde Güney Anadolu'ya özgü bitkilerin hala yetiştiğini vurguladı. Osmanlı dönemine ait kayıtlarda Kapadokya'da sınırlı ölçüde zeytin yetiştirildiği bilgileri de bulunmaktadır. Kültepe tabletlerinde farklı kalite sınıflarında zeytinyağının varlığı, bölgedeki zeytin üretiminin ekonomik önemini ortaya koymaktadır.
Prof. Dr. Kulakoğlu, zeytinin yanı sıra nar ve incir gibi meyvelerin de tarihi süreçte bölgede yetiştiğini ifade ederek, iklim değişikliklerinin tarım faaliyetlerini nasıl şekillendirdiğine dikkat çekti. Eski çağlarda bölgenin temel tarım ürünleri arasında buğday ve arpa bulunurken, günümüzde yaygın olarak yetiştirilen şeker pancarı ve ayçiçeği gibi ürünlerin daha sonra tarıma dahil olduğu kaydedilmiştir.
İklim değişikliklerinin etkilerinin sadece tarım değil, hayvancılık üzerinde de hissedildiğini belirten Kulakoğlu, Kültepe tabletleri ve diğer arkeolojik buluntuların keçi, koyun ve sığır gibi hayvanların yanı sıra ceylan, geyik ve dağ koyunu gibi av hayvanlarının da bölgede tüketildiğini ortaya koyduğunu söyledi. Bölgenin doğal yapısının binlerce yıldır büyük ölçüde korunduğunu ifade eden Kulakoğlu, coğrafyanın değişmemesi sayesinde bitki örtüsü, hayvan varlığı ve beslenme kültürünün önemli bir bölümünün günümüze kadar sürdüğünü açıkladı. Bugün tüketilen birçok temel gıdanın geçmişte de Kayseri'nin insanlarının beslenmesinde önemli yer tuttuğu belirtildi.
Kayseri Endemik Bitki Zenginliği
Kayseri, 300’den fazla endemik bitki türüne ev sahipliği yapmaktadır. Prof. Dr. Kulakoğlu, bu durumun bölgenin eski coğrafyasının, bitkilerin ve hayvanların aktığı bu alanın önemli bir göstergesi olduğunu belirtti. Kayseri, Türkiye'deki endemik bitki açısından en zengin bölgelerden biridir. İngiltere'de yalnızca 20 endemik bitki varken, Kayseri'de 300'den fazla endemik bitki bulunmaktadır. Bu zenginlik, Kayseri'nin Toros Dağları'na yakın konumu ve rüzgârın etkisiyle farklı bölgelerden gelen polenlerin birikmesi ile de açıklanmaktadır. Kulakoğlu, "Kayseri'deki 350’den fazla endemik bitkinin bulunması, Orta Anadolu'nun 'kurak' olarak tanımlanan bir bölge olmasına rağmen şaşırtıcıdır." ifadelerini kullanarak, bölgedeki bitki çeşitliliğinin önemine dikkat çekmiştir.
