Manisa'nın Demirci ilçesi, el halısı dokumacılığında önemli bir merkez olarak biliniyor. Geleneksel el sanatları, son ustalarıyla ayakta kalmaya devam ederken, kirkit de bu zanaatın vazgeçilmez bir parçası olarak dikkat çekiyor. Kirkit, el dokuma halıların ilmeklerini sıkıştırmak için kullanılan ve halının kalitesini belirleyen önemli bir araçtır. Demirci'deki küçük bir atölyede üretilen kirkitler, zanaatın devamlılığı açısından büyük önem taşıyor.
Üç Kuşaklık Miras
47 yaşındaki İsmail Çilengir, ilçe merkezindeki hırdavat dükkanının bir kısmını atölyeye dönüştürerek dedesinden kalan mesleği sürdürüyor. Çilengir ailesinin serüveni, 1925 yılında sıcak ve soğuk demircilikle başlamış olup, günümüzde kirkit üretimi ile devam etmektedir. Demir sacı ateş ve örsle şekillendirerek sanat eserine dönüştüren Çilengir, geçmişte her evden kirkit sesi yükseldiğini dile getiriyor.
Mahallelerden Kirkit Sesi Eksik Olmazdı
Mesleğin geçmişine ilişkin konuşan Çilengir, "Bu meslek bize dedemizden miras. Dedem 1925 yılında bu işe başlamış. Babam 1970’lerde mesleği öğrenip 1995 yılına kadar dedemle birlikte çalıştı. Ben de onlara katıldım. Eski yıllarda Demirci’de her evde halı tezgahı vardı, mahallelerden kirkit sesinden geçilmezdi. O dönemlerde siparişlere yetişemez, dışarıda fason üretim yaptırırdık. Babamı 2021 yılında kaybettim, şimdi bu asırlık mirası ben yaşatıyorum" dedi.
Yurt Dışından da Sipariş Geliyor
El halıcılığının tamamen bitmeyeceğini ifade eden Çilengir, zanaatın hala ilgi gördüğünü belirtti. "Zanaat altın bileziktir. Mesleğiniz oldukça aç kalmazsınız. Kirkiti yapmak zahmetli bir iş ancak elimiz alışık olduğu için bize kolay geliyor. Bugün hala Uşak, Balıkesir ve Selendi gibi dokuma merkezlerinden, hatta yurt dışından sipariş alıyorum. Haftada en az 3-4 kirkit yaparak el dokumasına hayat veriyoruz" diye konuştu.
Belirlenen ölçülerde kesilen demir sacların ısıl işlemden geçirilip diş açılmasıyla hazırlanan kirkitler, Demirci’de asırlık emeğin son temsilcisi tarafından üretilmeye devam ediyor.
