Aydem Enerji çatısı altında faaliyet gösteren ADM Elektrik, Aydın, Denizli ve Muğla'da elektrik dağıtım altyapısını yönetirken, deniz kaplumbağalarının yaşam alanlarını korumaya yönelik önemli bir adım atıyor. Nüfus artışı ve kentleşmenin etkileri, kıyı bölgelerinde doğal yaşam üzerinde baskı oluşturmakta. Bu bağlamda, kıyı ekosistemlerinin sürdürülebilirliğini destekleyen uygulamalar büyük bir önem taşımaktadır. ADM Elektrik, deniz kaplumbağalarının doğal yaşam döngüsünü korumak amacıyla Fethiye'de bir proje başlatıyor. Pilot uygulama, 2025 yılında Muğla'nın Fethiye ilçesindeki Karaot Plajı'nda gerçekleştirilecek ve Kocaçalış Plajı'nda genişletilecektir. Bu projede, Pamukkale Üniversitesi ile iş birliği yapılarak, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın koruma çalışmaları desteklenmektedir.
Pamukkale Üniversitesi'nden Deniz Kaplumbağası Uzmanı Öğr. Gör. Dr. Doğan Sözbilen rehberliğinde hayata geçirilen bu projede, deniz kaplumbağalarının yumurtlama dönemlerinde şehir ışıklarından etkilenmemesi için sokak aydınlatmaları kırmızı ışığa dönüştürülmektedir. Kırmızı ışığı algılamayan kaplumbağalar, daha güvenli bir şekilde yuva yapma imkanı bulacak ve yumurtadan çıkan yavrular denize doğru yönelerek suya ulaşabilecekler. Fethiye kumsallarında gerçekleştirilen bu uygulama, insan faaliyetleri ile doğal yaşamın bir arada sürdürülebileceğine dair önemli bir örnek sunmaktadır.
Proje Türkiye'de Bir İlk
Dr. Doğan Sözbilen, Fethiye'deki projenin Türkiye'de bir ilk olduğunu belirterek, "Fethiye kumsalları, deniz kaplumbağalarının en önemli yuvalama alanları arasında yer alıyor. Bu kumsallar, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın koruma çalışmalarının en uzun süreyle sürdürüldüğü alanlardan biridir. Ancak, yoğun turizm aktiviteleri ve insan baskısı, deniz kaplumbağalarının yaşam alanlarını tehdit ediyor. Yapılan araştırmalar, kırmızı ışığın kaplumbağalar üzerinde daha az etki yarattığını göstermektedir. Bu nedenle, kırmızı ışık uygulamaları dünya genelinde yaygınlaşmaya başlamıştır. Bu proje ile Türkiye'de bir ilke imza atıyoruz" dedi.
Yapay Işıkların Tehditi
Yavruların yumurtadan çıktıktan sonra denizin doğal aydınlığını takip ederek suya ulaştığını ifade eden Sözbilen, yapay ışıkların önemli bir tehdit oluşturduğunu belirtti. "Kocaçalış Plajı’ndaki bu uygulama sayesinde kaplumbağalar, doğdukları yerde özgürce yavrulayacak. Akdeniz genelinde yuva sayısında artış görülmesine rağmen, Fethiye’de son 30 yıl içinde belirgin bir değişim yaşanmadı. Bu nedenle alınacak her türlü önlem büyük önem taşıyor. Deniz kaplumbağaları, doğdukları kumsallara yıllar sonra geri dönerek yumurtlamakta. Bu nedenle, koruduğumuz yavruların 20 yıl sonra sağlıklı yuva alanları bulabilmesi için bu kumsalları korumaya devam etmeliyiz" dedi.
Projenin Yaygınlaştırılması Hedefleniyor
ADM Elektrik Genel Müdürü Emrah Kalkan, projeye dair değerlendirmesinde, "Aydın, Denizli ve Muğla illerini kapsayan bölgemizde çevresel ve sosyal projeleri hayata geçirirken sürdürülebilirliği öncelikli hedefimiz olarak belirliyoruz. ‘Hayata Dokunmak’ anlayışıyla, çevremizin geleceğini koruma çabalarımız devam edecek. Deniz kaplumbağalarının üreme alanlarının korunması büyük önem arz ediyor. Sokak aydınlatmalarını kırmızı ışığa dönüştürüyoruz, bu sayede kaplumbağalar rahatça denize ulaşacak ve aydınlatma hizmetimiz kesintisiz devam edecek. Bu projeyi bölgemizde yaygınlaştırmayı hedefliyoruz" ifadelerini kullandı.
İlk Veriler Eylül Ayında Gelecek
Deniz kaplumbağalarının üreme dönemi Mayıs ayı itibarıyla başlamakta ve Eylül ayı sonunda sona ermektedir. Yaklaşık 45-60 günlük kuluçka sürecinin ardından yavrular, Temmuz ortasından itibaren denizle buluşmaktadır. Dişiler genellikle 2-3 yılda bir yumurta bırakmakta ve bir sezonda birkaç yuva yapabilmektedir. Bir yuvada genellikle 50-100 yumurta bulunmaktadır. Bu süreçte dişi kaplumbağaların yuvalama davranışları ve yavruların denize ulaşma başarıları takip edilmektedir. İlk sonuçların Eylül ayında değerlendirilmesi ve raporlanması planlanmaktadır. Projenin uzun vadeli etki değerlendirmesi ise gelecekte yapılacak izleme çalışmaları ile yapılacaktır.
