Kurtuluş Savaşı'nın tarihi bir parçası olan ‘İsmet Tayyaresi’, Muğla'nın Menteşe ilçesinde ziyaretçileri bekliyor. Maket, Sakarya Meydan Muharebesi'nde görev almış ve usta pilot Vecihi Hürkuş tarafından kullanılmıştır. Uçağın sergilendiği nokta, tarihi olayların yaşandığı önemli bir alan. Ziyaretçiler, bu eser aracılığıyla Türk havacılığının geçmişine dair daha fazla bilgi sahibi olabiliyor.
Uçak, Kuşadası'na düştü
İngilizler tarafından Yunanlılara teslim edilmek üzere Londra'dan kalkarak İzmir'e doğru seyir halindeyken Kuşadası üzerinde düştüğü kaydedilen ‘İsmet Tayyaresi’ uçağı, Türkler ve İtalyanlar tarafından enkazına ulaşılmıştır. Uçak mürettebatı, yapılan anlaşma gereği İtalyanlara teslim edilirken, enkazı Türkler almıştır. Uçak parçaları daha sonra Muğla'ya gizlice taşınmış ve burada montajı yapılmıştır. Vecihi Hürkuş, uçağı yeniden uçurmak üzere hazırlamış ve Sakarya Savaşı'nda görev almıştır.
Uçak Yunanlılara verilmek üzere Londra’dan İzmir’e gelirken Kuşadası üzerinde düştü
Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Bayram Akça, Yunanlıların İzmir işgali sırasında İngilizlerin sağladığı desteği vurguladı. İngilizlerin himayesinde İzmir'e çıkan Yunanlılar, aynı zamanda desteklerini de bu temele dayandırmıştır. 1921 yılında İngilizler tarafından sağlanan uçaklardan biri Kuşadası'na düşerken, her iki taraf hızla uçağa ulaşmıştır. Uçak, Türkler tarafından alınarak Muğla'ya güvenle taşınmıştır.
Uçak enkazı Muğla’ya getirildi, Vecihi Hürkuş kullandı
Aydın Kuşadası'ndan Muğla'ya getirilen uçak enkazı tamir edildikten sonra dönemin ünlü havacısı Vecihi Hürkuş tarafından kullanılmıştır. Muğla'ya gelen uçağın durumu, Ankara hükümetine bildirilmiş ve tayyare makinisti Eşref Bey buraya yönlendirilmiştir. Uçak, Muğla'da tamir edildikten sonra Vecihi Hürkuş, deneme uçuşları yapmıştır.
Türk tarihi için kırılma noktasının en önemli unsuru oldu
Prof. Dr. Akça, ‘İsmet Tayyaresi’nin Türk tarihindeki önemini belirterek, Sakarya Savaşı'nın başlangıç aşamasında bu uçağın kritik bir rol oynadığını ifade etti. Uçak, 19 Ağustos’ta Akşehir’e ulaştırılmış ve oradan Ankara'ya gönderilmiştir. Uçuşlar, Sakarya Savaşı'nın seyrine büyük katkı sağlamıştır. Vecihi Hürkuş ve ekibi, bu süreçte toplam 24 defa uçuş yapmıştır. Sakarya Savaşı’nın kazanılması, Türk tarihindeki bir dönüm noktası olmuştur.
Uçağa ‘İsmet’ ismini Vecihi Hürkuş verdi
Muğla'da sergilenen ‘İsmet Tayyaresi’, ünlü havacı Vecihi Hürkuş tarafından isimlendirilmiştir. Akça, uçağın isminin, muhtemel zarar görmemesi amacıyla verildiğini belirtmiştir. İsmet ismi, koruma ve himaye anlamına gelmektedir. Bu bağlamda, Hürkuş uçak için bu ismi seçerek, korunma dilemiştir.
İsmet Tayyaresi
De-Hawilland-9 modeli olan bu İngiliz yapımı bombardıman uçağı, 2 kişilik mürettebat kapasitesine sahiptir. Uçağın boyu 9.04 metre, yüksekliği 3.18 metre ve kanat açıklığı 12.93 metre olarak ölçülmüştür. Ağırlığı ise 1.513 kilogramdır. Uçak, 180 km/h hızla seyir edebilmekte ve 1 adet Vickers MG ile 1 adet Levis MG ile silahlandırılmıştır.
