Aydın'ın Nazilli ilçesine bağlı Bozyurt Mahallesi'nde yer alan Horasan Mezarlığı'nda gerçekleştirilen arkeolojik kazılar, 2023 yılında Aydın Müze Müdürlüğü koordinatörlüğünde başlamıştı. Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz'un bilimsel danışmanlığında yürütülen bu çalışmalar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Aydın Valiliği'nin destekleriyle devam etmektedir.
Kazının bilimsel danışmanı Prof. Dr. Kılavuz, yeni sezonun hayırlı olmasını dileyerek bu çalışmaların tarih ve bilim dünyasına önemli katkılar sağlayacağına dikkat çekti. 2026 yılı kazı sezonunun açılışı ile birlikte, tarihi ve kültürel mirasın gün yüzüne çıkarılmasına yönelik çabaların önemine vurgu yaptı.
Yaklaşık 26 dönümlük alanda sürdürülen kazılarda, bugüne kadar Geç Roma ve Erken Bizans dönemine ait mezar yapıları, mozaikler, kandiller ve pek çok tarihi eser gün ışığına çıkarıldı. Kazı alanında, 14. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar uzanan Türk dönemine ait yüzlerce mezar taşı bulunmakta. Ahi kültürünü yansıtan mezar taşları ve seramikler, bölgenin fetih ve iskan sürecine ilişkin değerli veriler sunmaktadır.
2025 yılı çalışmalarında, mezarlığın güney bölümünde 14. yüzyıla ait olduğu düşünülen bir Ahi Zaviyesi'nin izlerine ulaşılmıştır. 2026 sezonunda kazı çalışmalarının bu yapıya yoğunlaştırılması ve yapının tümüyle ortaya çıkarılması hedeflenmektedir.
Nazilli-Bozyurt Horasan Mezarlığı kazılarında, Roma, Erken Hristiyanlık ve Türk dönemlerine ait önemli bulgular da keşfedilmiştir. Bu kazının, Anadolu'nun Türkleşme sürecine dair yeni bulgularla tarih literatürüne önemli katkılar sağlaması bekleniyor. Kazılar, Kültür ve Turizm Bakanlığı ile Bursa Uludağ Üniversitesi'nin desteğiyle sürdürülmektedir.
Cumhurbaşkanlığı Kararnameli Kazı
Kazı Başkanı Prof. Dr. Bülent Nuri Kılavuz, "Nazilli ilçesi Bozyurt Horasan Mezarlığı kazı alanındayız. Kasım 2023'te buradaki kazılara başladık. Müze Başkanlığı’nda yürüttüğümüz kazılar, bu yıldan itibaren Cumhurbaşkanlığı Kararnameli kazı olarak devam edecek. Bu alan tarihsel açıdan son derece önemlidir. Burada Türk dönemine ait bir mezarlık ve zaviye bulmak amacıyla başlatmıştık. Ancak Roma dönemine ait bir heron yapısı ve erken Hristiyanlık dönemine ait mezar yapıları gibi sürpriz bulgularla karşılaştık." dedi.
Dünyada Eşsiz Buluntular
Prof. Dr. Kılavuz, buluntuların dünyada benzeri olmadığını ve Türkiye'de de bu alanda önemli bir konumda olduklarını ifade etti. "Bu kadar zengin mezarlara sahip başka bir kazı alanı olduğunu düşünmüyorum. Gelecek çalışmalarda bu durumu ispatlayacağız." diye ekledi. Mezarlıkta, Türk fetih teşkilatına dair önemli kaynaklar bulduklarını belirten Kılavuz, Mezarlıkta Ahi Zaviyeleri'nin izlerine de ulaşıldığını vurguladı.
800 Yıllık İzler
2026 yılı itibarıyla Cumhurbaşkanlığı Kararnameli kazı statüsüne kavuşan alanda düzenlenen sezon açılışına Nazilli Kaymakamı Huriye Küpeli Kan ile kazı ekibi katıldı. Kaymakam Kan, "Bozyurt Horasan Kazısı’nı resmi olarak başlattık. Cumhurbaşkanlığı Kararnamesiyle bu yıl resmi onayımız geldi, biz de kazımıza başladık. 800 yıl önce Horasan’dan gelen atalarımızın izleri burada yer alıyor." dedi.
Türk Yerleşimi ve Tarih
Kaymakam Kan, Bozyurt Horasan Mezarlığı’nın bölgenin Türk fetih dönemini aydınlatan en önemli arkeolojik alanlardan biri olduğunu belirtti. "1211 tarihli Dandalaz savaşı sonrasında bu bölge Türk iskanına sahne olmuştur. Ahi Zaviyeleri, Türk Fetih teşkilatının bir parçası olarak bu bölgede kurulmuştur." diye konuştu.
