Kayıt dışı istihdam, çalışanların Sosyal Güvenlik Kurumu’na hiç bildirilmemesi veya çalışma günleri ile ücretlerinin eksik bildirilmesi anlamına geldiğini belirten Buz, sigortasız işçi çalıştırmanın yanı sıra eksik prim ve ücret bildiriminin de bu kapsamda değerlendirildiğini söyledi. Sigortalı çalışmanın anayasal bir hak olduğunu vurgulayan Buz, bunun yalnızca çalışanlar için değil, aynı zamanda işverenler için de yasal bir zorunluluk olduğunu ifade etti.
Buz, çalışanların sigortalı olarak çalıştırılmalarının anayasal bir hak olduğunu, hem çalışanlar hem de işverenler açısından yasal bir zorunluluk olduğunu hatırlattı. İşverenlerin sigortasız istihdam sağlama hakkının bulunmadığını belirten Buz, çalışanların da kendi rızalarıyla sigortasız çalışmayı talep etmelerinin hukuken mümkün olmadığını ifade etti. Bu tür taleplerin kabul edilmesinin, işverenler açısından ciddi yasal ve mali riskler doğurabileceğini vurguladı. Kayıt dışı istihdamın, bireyleri yalnızca sosyal güvenlik şemsiyesinden değil, aynı zamanda iş mevzuatının sağladığı temel güvencelerden de kopardığını söyledi.
Buz, bu durumda olan çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık ücretli izin, hafta tatili ve analık izni gibi en temel haklardan mahrum kalacaklarını, dolayısıyla kayıtlı istihdamın sağladığı adil ücret standartlarının gerisinde ve güvencesiz şartlarda çalışmaya maruz kalacaklarını ifade etti. Öte yandan, bazı vatandaşların emekli, dul ve yetim aylıklarının kesilmemesi ya da sosyal yardımlardan mahrum kalmamak amacıyla kayıt dışı çalışmaya yöneldiğini belirtti. İşverenlerin bu talepler karşısında mevzuattan taviz vermemesi gerektiğini dile getirdi.
Buz, işverenlerin yasal yükümlülüklerini eksiksiz yerine getirmenin, hem çalışan haklarının korunmasını sağladığını hem de ileride doğabilecek ağır mali yaptırımları önlediğini kaydetti. Kayıt dışı çalışanların kıdem ve ihbar tazminatı, yıllık izin, hafta tatili ve analık izni gibi haklardan yararlanamayacaklarını belirtti. Ayrıca, işverenler açısından kayıt dışı istihdamın büyük riskler taşıdığına da dikkat çekti.
Kayıt dışı çalışmanın tespit edilmesi halinde işverenlerin yüksek idari para cezaları, prim teşviklerinin iptali ve iş kazalarında ağır hukuki sorumluluklarla karşı karşıya kalabileceğini vurguladı. Çalışanların sigorta durumlarını kolaylıkla kontrol edebileceğini ifade eden Buz, vatandaşların e-Devlet Kapısı üzerinden, ALO 170 hattını arayarak veya Sosyal Güvenlik İl Müdürlükleri ve Merkezlerine başvurarak bilgi alabileceklerini belirtti. Sigortasız çalıştırıldığını düşünen vatandaşların ise ALO 170, CİMER veya SGK müdürlükleri aracılığıyla ihbar ve şikayette bulunabileceklerini aktardı.
