Karadeniz Teknik Üniversitesi (KTÜ) Edebiyat Fakültesi Dekanı ve Trabzon İç Kale Arkeolojik Kazılar Koordinatörü Prof. Dr. Mehmet Yavuz, bu konudaki görüşlerini Trabzon Mimarlar Odası'nda düzenlenen bir söyleşide dile getirdi. Yavuz, 2022 yılında başlatılan kazılarda ortaya çıkan eserlerin, bölgenin tarihine ışık tuttuğunu belirtti.
Prof. Dr. Yavuz, yaptığı açıklamalarda "Trabzon'da 2022 yılında gerçekleştirilen kazılarda, denizle bağlantılı hale gelmesi gereken Kuzgundere Körfez Limanı'nı ortaya çıkardık. Bu kazılarda, Helenistik döneme ait bir deniz feneri yapısına ulaştık. Kadınlar Hali Binası, liman rıhtımına çok yakın bir konumda inşa edilmiştir. Bu durum, o dönemin Belediye Başkanı'na da yanlış bir proje olduğunu ilettim. Körfez ağzına inşa edilen Balıkhane projesinin de uygun olmadığını düşünüyorum. Bu alanın tamamen temizlenmesi gerekiyordu" dedi.
Yavuz, kentsel sit alanlarında gerçekleştirilecek dönüşüm projeleri için önceden arkeolojik kazı sondajlarının yapılması gerektiğini vurguladı. "Moloz Kapı, aynı zamanda tarihi Osmanlı tabyasıdır. Pazarkapı Mahallesi'nde yeni inşaatlara başlamadan önce Hanrianus Limanı'nın geri planında kurtarma kazısı yapılması ve olası kalıntıların gün yüzüne çıkartılması gerekmektedir. Aksi takdirde arkeolojik değerler açısından telafisi mümkün olmayacak kayıplar yaşanabilir" ifadelerini kullandı.
Kuzgundere Körfez Projesi
Pazarkapı Mahallesi'nde 2021 ve 2022 yıllarında başlatılan kazı çalışmalarının genişletilmesi ve alanın turizme kazandırılması gerektiğini belirten Yavuz, "Tarihi Kuzgundere Limanı, Tabakhane köprüsüne kadar ortaya çıkarılmalı ve her iki yakasında turistlerin Osmanlı Saltanat kayıklarıyla gezebilecekleri bir seyir alanı oluşturulmalıdır. Ayrıca, Maraş Caddesi üzerine Mimar Sinan tarzı bir taş köprü inşa edilmesi de uygun bir fikir olacaktır. Bu vadinin her iki tarafına kültürel ve sanatsal merkezler kurulabilir" dedi.
Çömlekçi Yeraltı Su Kanalı
Çömlekçi'de Kentsel Dönüşüm sahasında, 2025 yılında inşaat kazıları sırasında tespit edilen yeraltı su kanalı hakkında da görüşlerini paylaşan Yavuz, "Bu su kanalının erken Roma dönemine ait olduğu değerlendirilmiştir. Hazırlanan rapor ilgili makamlara iletilmiş ve eser koruma altına alınmıştır. 2000 yıllık bu tarihi yeraltı su kanalının benzeri Türkiye'de bulunmamaktadır. İvedilikle restore edilerek turizme kazandırılması gerekmektedir" diye konuştu.
Yavuz, Trabzon'da arkeolojik kazı alanlarının artırılması için yeterli bütçenin ayrılması gerektiğini ve bu şekilde Avrupalı turistlerin Trabzon'u ziyaret edeceğini belirtti. Tanjant yolu altında yer alan 2000 yıllık su kanalının Çömlekçi istikametine devam ettiğini ve bazı noktalarının inşaat çalışmaları sırasında zarar gördüğünü ifade etti. "Bu su kanalının uzunluğu yaklaşık 350 metre olup, Türkiye genelinde benzeri olmayan bir yapıdır. Almanya'nın Köln şehrinde benzer bir kanal bulunmaktadır ve o kanal UNESCO Dünya Mirası Koruma Listesi'ne dahil edilmiştir. Çömlekçi'deki bu tarihi su kanalının korunması şarttır. Trabzon'da bulduğumuz tarihi eserlerin sergileneceği modern bir müze binasına ihtiyacımız var. Bunun için bir kurul oluşturulmalı ve bu konuda adımlar atılmalıdır" şeklinde konuştu.
