Türkiye'de nesli tehdit altında bulunan bitki ve hayvan türlerinin korunması amacıyla çeşitli yasalar yürürlükte. Samsun'da, salep, göl soğanı ve kum zambağı gibi nesli tehlike altında olan bitkilerin yanı sıra Anadolu dağ turnası, su samuru ve porsuk gibi yaban hayvanları da koruma altında. Bu türlere zarar verenlere, Çevre Kanunu kapsamında 699 bin 245 TL'ye kadar para cezası uygulanabiliyor.
Salep, göl soğanı ve kum zambağı gibi bitkilerin doğadan toplanması yasaktır. İzinsiz ve kaçak olarak toplanması durumunda, 2872 sayılı Çevre Kanunu'nun 20'nci maddesi gereğince cezai işlem uygulanıyor. Bu kanunun 9'uncu maddesi ile biyolojik çeşitliliği tahrip edenler ve sulak alanların korunmasına dair yönetmeliklere aykırı hareket edenler, 2026 yılı için 699 bin 245 TL ceza ile karşılaşabilir.
Yaban hayvanlarına zarar verilmesi durumunda ise cezalar 4915 Sayılı Kara Avcılığı Kanunu'na tabidir. Merkez Av Komisyonu Kararı'na göre, su samurunun tazminat bedeli 130 bin TL, Anadolu dağ turnasının tazminatı 95 bin TL, porsuğun tazminat bedeli ise 5 bin TL olarak belirlenmiştir.
Samsun'da toplam 154 endemik tür bulunuyor. "Ulusal Biyolojik Çeşitlilik Envanter Projesi" çerçevesinde, 147 damarlı bitki, 1 memeli hayvan ve 6 balık türü tespit edilmiştir. Ayrıca, bu proje kapsamında Samsun il sınırlarında bin 784 damarlı bitki (147'si endemik), 51 memeli hayvan (1'i endemik), 365 kuş türü, 29 balık türü (6'sı endemik), 12 sürüngen, 9 iki yaşamlı, 376 tohumsuz bitki ve 382 omurgasız hayvan türü kaydedilmiştir. Hacıosman Ormanı gibi endemik türlerin yoğun yaşadığı alanlar, Bölge Müdürlüğü tarafından koruma altına alınmıştır.
İl genelinde 15 korunan alan mevcuttur. Bunlar arasında Hacıosman Ormanı, Çalkaya Takım Şelaleleri, Amazon Tabiat Parkı, Bayraktepe Tabiat Parkı, Sarıgazel Tabiat Parkı, Şahinkaya Kanyonu, Vezirsuyu Tabiat Parkı ve Kızılırmak Sulak Alanı yer alıyor. Bu alanların toplam koruma altındaki büyüklüğü 68 bin 816,53 hektar olarak belirlenmiştir.
