Sivas'ta uzun yıllardır tarak ve bıçak saplarında kullanılan manda ve koç boynuzları, günümüzde farklı tasarımlarla da değerlendiriliyor. Sivas Olgunlaşma Enstitüsü, geleneksel el sanatlarını modern dokunuşlarla buluşturarak tarak, kolye, küpe, kravat iğnesi ve tespih gibi çeşitli ürünler üretiyor. Bu atölyede, özellikle en az 3-4 yıl kurutulmuş koç ve manda boynuzları tercih ediliyor. Yeni kesilmiş boynuzlar, sağlıklı ürün elde edilemediği için kullanılmıyor. Ham halde atölyeye ulaşan boynuzlar, ilk olarak istenilen ürün şekline göre kesiliyor. Ardından ısıtma ve presleme işlemleri uygulandıktan sonra düzleştirme aşamasına geçiliyor. Düzleştirilmiş boynuzların tasarımı, önce kağıt üzerine çiziliyor ve bu tasarım kemiğin üzerine yapıştırılarak kesim işlemi yapılıyor. Son aşamada ise parlatma işlemi gerçekleştiriliyor ve ürünler aksesuarlarla tamamlanarak son haline getiriliyor.
Konuya ilişkin bilgiler veren Sivas Olgunlaşma Enstitüsü Müdür Yardımcısı Hüseyin Göçer, geçmişte kemiğin avcılığın ve gücün sembolü olduğunu belirtti. Göçer, zamanla bu anlayışın estetik ve sanat odaklı bir yapıya dönüştüğünü ifade ederek, "Tarak, kolye, bıçak gibi ürünlerle estetik ve sanat ön plana çıktı. Burada aslında güzeli arama sanatı ortaya çıkıyor. Ürünün en ham halinden başlayarak zarafet ve el işçiliğiyle son haline getiriyoruz" dedi.
Özenli Seçim ve İşlem Aşamaları
Ürünlerin yapımında boynuzların özenle seçildiğini vurgulayan Göçer, "Geçmişte insanlara kemik denildiğinde bu, avcılığın ve gücün bir sembolüydü. Ancak zamanla bu anlayış, güzelliği arayışa dönüşerek estetik ve sanat odaklı bir yapıya evrildi. Sivas kemiğinin kendine özgü bazı özellikleri var. Kullanılan manda ve koç boynuzu, belli işlemlerden geçirildikten sonra ürüne dönüşebiliyor. İşlem aşamaları ve bekleme süreleri bizim için oldukça önemli. Her canlının boynuzu da kullanılamadığı için bunları özenle seçiyoruz. Manda boynuzunu bulmak zor. Ancak tespihlerde sertliği nedeniyle manda boynuzunu tercih ediyoruz. Boynuz ham halde geldiğinde direkt ürüne dönüştüremiyoruz; en az 3-4 yıl kurumuş olması gerekiyor. Yeni kesilmiş boynuzları işleme alamıyoruz çünkü sağlıklı bir ürün elde edilemiyor. Boynuz ne kadar uzun süre kurursa, o kadar kaliteli bir ürün elde ediyoruz" diye konuştu.
Estetik Tasarım Süreci
Göçer, kemiği birçok alanda kullanmaya devam ettiklerini belirterek, "Boynuz ham haliyle bize ulaştıktan sonra ilk olarak kesiliyor ve kullanacağımız şekle göre küçültülüyor. Ardından ısıtma ve presleme aşamalarına geçiliyor. Sonrasında, vereceğimiz forma göre yeniden kesim işlemi yapılıyor. İlk başta boynuzu kestikten sonra, ürüne yakın bir form elde etmek için düzleştiriyoruz. Düzleştirme işleminin ardından, örneğin kolye yapacaksak, tasarımı önce kağıda çiziyoruz. Bu tasarımı kemiğin üzerine yapıştırarak kesim işlemi yapıyoruz. Son aşamada ise parlatma işlemi gerçekleştiriliyor. Parlatmanın ardından ürün kullanıma hazır hale geliyor. Örneğin, küpe yapıldıysa küpe aparatları takılıyor; kolye yapıldıysa zincir gibi aksesuarlar ekleniyor. Atölyemizde genellikle tarak, kolye, küpe ve kravat iğnesi tasarlıyoruz. Aslında kemiği birçok alanda kullanabiliyoruz ve ahşapla oldukça uyumlu oluyor. Zincirle de estetik ürünler ortaya çıkıyor" şeklinde konuştu.
Olumlu Geri Dönüşler
Olumlu geri dönüşler aldıklarını ifade eden Göçer, "Burada aslında güzeli arama sanatı ortaya çıkıyor. Ürünün en ham halinden başlayarak, zarafet ve el işçiliğiyle işleyip son haline getiriyoruz. Sivas bıçağının ve Sivas tarağının köklü bir geçmişi var. Sivas bıçağı, özellikle sapı nedeniyle oldukça meşhur. Artık tespih de Sivas kemiği ürünleri arasında yerini almış durumda. Sivas kemiğinden yapılmış bir tespih dediğimizde çok olumlu geri dönüşler alıyoruz" dedi.
