Karadeniz'in yüksek yamaçlarında çay hasadı, her yıl günün ilk ışıklarıyla başlıyor. Rize, Trabzon, Artvin ve Giresun'da yoğun bir emekle gerçekleştirilen bu süreç, Türkiye'nin yaş çay üretiminin büyük bir kısmını karşılıyor. Üreticiler, bahçelerden toplanan çayları alım merkezlerine ulaştırarak, sofralara giden yolculuğun ilk adımını atıyor. 2025 yılı itibarıyla bölgede 1 milyon 338 bin ton yaş çay işlenmesi bekleniyor. Çay tarımı, bölge ekonomisinin temel taşlarından biri olarak öne çıkıyor.
Mayıs ayında başlayan birinci sürgün döneminin ardından, şu günlerde ikinci sürgün çay hasadı sürüyor. Yılda üç kez yapılan bu hasatta, kaliteyi belirleyen körpe filizler özenle toplanıyor. Geçmişte tamamen el emeğiyle gerçekleştirilen çay hasadı, günümüzde motorlu çay kesme makineleriyle destekleniyor. Ancak, bölgenin zorlu coğrafyası nedeniyle insan gücü hala kritik bir rol oynuyor.
Dik yamaçlarda yapılan çay hasadı, üreticiler için zorlu bir süreç. Bazı bahçelere ulaşım sağlamak mümkün değil ve üreticiler, topladıkları çayları omuzlarında veya sırtlarında taşımak zorunda kalıyor. Hasat döneminde, aile bireyleri, komşular ve mevsimlik tarım işçileri birlikte çalışarak dayanışma kültürünü sürdürüyor. Farklı illerden ve yurt dışından gelen mevsimlik işçiler de bu süreçte önemli bir destek sağlıyor.
Toplanan yaş çaylar, kamu ve özel sektöre ait alım merkezlerine teslim ediliyor. Burada ürünler tartılarak kayıt altına alınıyor ve kalite kontrollerinin ardından fabrikalara sevk ediliyor. Hasat döneminin yoğun geçtiği günlerde, alım merkezlerinde uzun kuyruklar oluşabiliyor. Günlük işleme kapasitesi aşıldığında ise kontenjan uygulamaları devreye giriyor.
Trabzon'un Kıranköy Mahallesi, çay üretiminde önemli merkezlerden biri olarak öne çıkıyor. Türkiye'de üretilen yaş çayın büyük bir kısmı bu bölgede hasat ediliyor. Yüksek rakımlı bölgelerde fındık üretimi yapılamadığından, çay önemli bir alternatif ürün olarak değerlendiriliyor. Çay hasadı, bölge halkının geçim kaynakları arasında yer alıyor.
Çay üreticisi Mustafa Tosun, bu yılın son yılların en verimli hasat dönemini yaşadıklarını belirtiyor. Tosun, "Yıllar önce alternatif ürün olarak çay dikildi. Bu yıl hasat oldukça verimli geçti. Çayları kesip ambara getirdik" diye konuştu.
Çay toplamanın zorluklarına alıştığını ifade eden Çeşminaz Çavuş, "Çay toplamak zor ama artık alıştık. Bu işi severek yapıyorum ve gurur duyuyorum" dedi. Çavuş, çay hasadı bittikten sonra fındık hasadına geçeceklerini de ekledi.
Mahalle sakinlerinden Emine Çavuş, Karadeniz kadınlarının yılın büyük bir kısmını tarım uğraşlarıyla geçirdiğini vurguladı. Çavuş, "Bu yıl yağışlar çayın gelişimi açısından faydalı oldu. Çay ve fındık sezonlarının aynı döneme denk gelmesi işleri yoğunlaştırdı. Ama biz Karadeniz kadınları zorluğa alışığız" ifadelerini kullandı.
