ABD ile İran arasında kalıcı bir ateşkes sağlamak amacıyla uluslararası çabalar devam ediyor. Axios’un yetkililere dayandırdığı haberine göre, Washington, savaşın sona ermesi ve daha kapsamlı nükleer müzakerelere zemin hazırlamak amacıyla İran ile bir mutabakat zaptı üzerinde anlaşmaya yaklaştığı ifade ediliyor. İki ABD’li yetkili ve konuyla ilgili bilgi sahibi olan iki kaynağın aktardığına göre, ABD, önümüzdeki 48 saat içinde İran'dan bazı önemli konularda yanıt bekliyor. Henüz kesinleşmiş bir anlaşma olmamasına rağmen, taraflar savaşın başlangıcından bu yana anlaşmaya hiç olmadığı kadar yakın bir noktaya geldi. Başkan Trump’ın Hürmüz Boğazı’nda duyurduğu Özgürlük Projesi’nin operasyonunu geri çekme ve kırılgan ateşkesi koruma kararı, müzakerelerde kaydedilen ilerlemeye önemli bir katkı sağlamış durumda.
Mutabakat Zaptı Üzerinde Görüşmeler Devam Ediyor
Mutabakat zaptının, Witkoff ve Kushner ile bazı İranlı yetkililer arasında müzakere edildiği belirtildi. Taslak anlaşmaya göre, İran, nükleer zenginleştirmeyi durdurmayı taahhüt ederken, ABD’nin de yaptırımları kaldırmayı ve dondurulmuş İran fonlarından milyarlarca doları serbest bırakmayı kabul etmesi öngörülüyor. Ayrıca, her iki tarafın Hürmüz Boğazı’ndan geçişle ilgili kısıtlamaları kaldırması bekleniyor. 14 maddeden oluşan ve tek sayfa şeklinde tasarlanan bu mutabakat zaptı, Trump’ın temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner ile bazı İranlı yetkililer arasında, hem doğrudan hem de arabulucular aracılığıyla müzakere ediliyor. Mevcut haliyle belge, bölgede savaşın sona erdiğini ilan edecek ve boğazın açılması, İran’ın nükleer programının kısıtlanması ve ABD yaptırımlarının kaldırılması için 30 günlük ayrıntılı bir müzakere sürecini başlatacak. Kaynaklara göre bu görüşmeler, İslamabad veya Cenevre’de gerçekleştirilebilir. Bir ABD’li yetkilinin açıklamasına göre, İran’ın boğazdaki deniz taşımacılığına getirdiği kısıtlamalar ile ABD’nin deniz ablukası, bu 30 günlük süreçte kademeli olarak kaldırılacak. Müzakerelerin başarısız olması durumunda, ABD güçleri ablukayı yeniden uygulamak veya askeri operasyonlara tekrar başlamak zorunda kalabilir.
Uranyum Zenginleştirme Müzakereleri Sürüyor
Tarafların, İran’ın uranyum zenginleştirme çalışmalarının durdurulması süresi konusunda hâlâ müzakerelerde bulunduğu belirtiliyor. Üç kaynak, bu sürenin en az 12 yıl olacağını, bir kaynak ise 15 yılın daha muhtemel olduğunu ifade ediyor. İran 5 yıl önerirken, ABD 20 yıl talep ediyor. ABD, İran’ın zenginleştirme konusunda herhangi bir ihlal yapması durumunda anlaşmanın süresinin uzatılmasını öngören bir madde eklemeyi planlıyor. Süre sona erdiğinde İran’a yüzde 3,67 gibi düşük bir seviyede zenginleştirme yapma izni verilecek. İran, Birleşmiş Milletler denetçilerinin ani denetimlerine de izin verecek daha sıkı bir denetim rejimini kabul edecek. Anlaşma kapsamında ABD, İran’a yönelik yaptırımları kademeli olarak kaldırmayı ve dünya genelinde dondurulmuş milyarlarca dolarlık İran varlıklarını aşamalı olarak serbest bırakmayı taahhüt edecek.
